Uroš Predić (1857-1953)

[Kill Bill]

Uroš Predić (Orlovat, 7. decembar 1857. - Beograd, 11. februar 1953.), jedan od najvećih srpskih slikara realizma, pored Paje Jovanovića.



Rođen je u Orlovatu, a osnovnu školu završio je u Crepaji. Posle Gimnazije (pančevačke realke, koja je kasnije dobila ime po njemu), otišao je na Akademiju u Beč 1876.

Završio je Umetničku akademiju u Beču 1880. godine u klasi profesora Gripenkerla (Christian Grieppenkerl). U toku studija dobio je Gundelovu nagradu - za slikanje uljem po muškom modelu. 1882. radio je u privatnom ateljeu prof. Gripenkerla, a u periodu 1883-1885. bio je asistent Umetničke akademije u Beču. U to vreme po uputstvu prof. Gripenkerla i arhitekte Hanzena izradio je 13 slika mitološke sadržine za friz Parlamenta u Beču. 1885. vraća se u Orlovat i radi seriju slika iz života svojih seljaka. Zatim je 1886-1889. boravio u Beogradu, 1890-1893. u Novom Sadu i u Starom Bečeju. 1894-1909. živi u Orlovatu, a od 1909. do smrti u Beogradu. Svoje slike prvi put izlaže 1888. godine u Beogradu. Imao je veliki broj izložbi u zemlji i inostranstvu. U svom slikarskom opusu najviše je negovao portret i ikonografiju.

Jedan je od osnivača društva Lada 1904. i bio je neprekidno član ovog društva kao i njegov dugogodišnji predsednik. Izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 26. januara 1909., a 3. februara 1910. za redovnog člana. Jedan je od osnivača Udruženja likovnih umetnika u Beogradu 1919. godine i prvi njegov predsednik.


Od žanr scena, poznata dela su Vesela braća i Siroče (na majčinom grobu), zatim istorijska dela su Bosansko-hercegovački begunci i Na Studencu. Jedna od najpoznatijih njegovih slika je Kosovka devojka. Uradio je čuvene portrete predsednika Akademije: Sime Lozanića, Stojana Novakovića (1920.), Jovana Žujovića (1921.), Jovana Cvijića (1923.), Đorđe Vajfert (1927.) Slobodana Jovanovića (1930.), Bogdana Gavrilovića (1935.) i Aleksandra Belića (1940.). Zatim portreti Mihaila Petrovića (1943.), Ksenije Atanasijević (1917.), Brane Petronijevića (1911.) itd.

Uroš Predić je oslikao prelepi ikonostas bečejske pravoslavne crkve i ikonostas u kapeli bečejskog veleposednika Bogdana Dunđerskog. Osim toga naslikao je više ikonostas zbog kojih se ocenjuje da je poslednji značajan srpski ikonopisac.

Umro je 1953. u Beogradu, u svojoj 96. godini, kao najstariji srpski slikar. Prema sopstvenoj želji sahranjen je Orlovatu. I u dubokoj starosti bio je pun radne energije i vedrine. Nekoliko meseci pre smrti peo se na stolicu da ređa neke slike u svom ateljeu, pao je i tom prilikom se povredio (polomio nogu), od toga se nikada nije potpuno oporavio i ubrzo je umro.

Njegova najpoznatija slika je "Kosovka djevojka".



"Kosovka djevojka" je jedna do najpoznatijih Predicevih slika zapoceta pred I sjetski rat 1914. godine, a zavrsena 1919. godine. Nastala je prema ikonografskom modelu Ferda Kikeresa iz 1879. godine. Predic se do 1914. bavio ilustrovanjem narodnih pjesama, pa je i prvu verziju ove slike radio za Kolo srpskih sestara radi reprodukovanja na razglednicama u humanitarne svrhe. Drugu verziju slikao je za oleografsku reprodukciju koju je Adam Caklovic uradio u Zagrebu 1920. godine. Misija ove slike bila je patriotska, a to je ostalo vise ilustrovano nego monumentalno djelo. Predic je predstavio bojiste neposredno poslije Kosovske bitke 1389. godine izvukavsi u prvi plan djevojku Kosovku i narodno srednjovijekovno odijelo. Djevojka pruza pomoc ranjenom srpskom junaku pojeci ga vodom iz zlatnog krcaga. Istorijska kompozicija je smjestena u u ljetnji pejzaz, u zoru, kad nebo radja dan, a priroda se budi procvetalim makovima. Staticka kompozicija obiluje detaljima, palim borcima, realistickim prikazima. Besprijekorno izvedena slika je primjer umjetnickog shvatanja koje je ovaj slikar usvojio i njegovao do zavrsetka studija na umjetnickoj akademiji u Becu.

{peuzeto s neta, inspire izlozbom nedavno odrzanom u Novom Sadu... }

[Leonard Peltier]

Spomen-ploča slikaru Urošu Prediću

U Svetogorskoj ulici 27 u Beogradu 25. juna biće otkrivena spomen-ploča slikaru Urošu Prediću (1857-1953).

Spomen-obeležje će u 13 časova otkriti pomoćnik gradonačelnika Beograda Gorica Mojović, a o stvaralaštvu Uroša Predića govoriće profesor Miodrag Jovanović.

Inicijativa za postavljanje spomen-ploče potekla je od istoričara umetnosti i kustosa Narodnog muzeja u Beogradu Petra Petrovića, u znak sećanja na istaknutog umetnika koji je na toj adresi živeo i stvarao.

Sredstva za izradu i postavljanje spomen-obeležja izdvojena su iz budžeta grada Beograda.

Spomen-ploča rad je vajara i livca Zorana Kuzmanovića. Otisak s likom umetnika preuzet je s reljefa iz 1918. koji je u zbirci Muzeja grada Beograda i rad je Periše Milića.

Uroš Predić bio je jedan od najvećih srpskih slikara realizma. Najviše se bavio portretima i ikonografijom.

Završio je Umetničku akademiju u Beču, bio je redovni član Srpske kraljevske akademije i jedan od osnivača Udruženja likovnih umetnika u Beogradu.

Izvor B92

[nenad.bds]

Kill Bill kaže: Uroš Predić .... Uroš Predić je oslikao prelepi ikonostas bečejske pravoslavne crkve i ikonostas u kapeli bečejskog veleposednika Bogdana Dunđerskog. Osim toga naslikao je više ikonostas zbog kojih se ocenjuje da je poslednji značajan srpski ikonopisac. Umro je 1953. u Beogradu, u svojoj 96. godini, kao najstariji srpski slikar. Prema sopstvenoj želji sahranjen je Orlovatu. ...

Za kapelu na Fantastu (kako je nazvan salaš - dvorac Bogdana Dunđerskog) vezana je, pored umetničke i priča o prijateljstvu nastala u vreme rada na crkvi u Bečeju.

Kapela Sv. Đorđa na Fantastu.

Ikonostas, koji je postavljen 1922. godine, izradio je beogradski majstor Karbiner, a 12 ikona od 1924. do 1926. godine oslikao je Uroš Predić.

''Ovo je drugi slučaj (2008.) da se kradu ove ikone jer su još 1991. godine bile meta lopova. Tada je ukradeno pet ikona, ali su nakon istrage četiri pronađene i vraćene u kapelu.''

Ukradene su one u gornjem redu - sa po šest figura svetaca.

Iz čvrstog prijeteljstva došlo se do namere da obojica budu sahranjeni u toj kapeli.

''''Bogdan Dunđerski je u svom testamentu izričit kada govori o kosturnici koja se nalazi u kapeli pored bečejskog dvorca. Njegova želja je nedvosmislena:

„Na mojem salašu sagradio sam jednu crkvu ukrašenu umetničkim radom mojeg dobrog prijatelja, akademskog srpskog slikara, Uroša Predića. Moja je želja, te prema ovoj naređujem, da se na mojem salašu u mojoj kosturnici uzidanoj u samoj crkvi sahranim. Kako je moj prijatelj Uroš Predić još za svog života izrazio želju, da bude u toj crkvi i On sahranjen to molim Maticu Srpsku da izvrši moju želju, a i želju Uroša Predića, koga će o trošku zadužbine preneti u moju crkvu odande gde se bude rastavio od života... Zabranjujem za sva vremena, da se u mojoj crkvi uzidanoj kosturnici osim mene i mojeg prijatelja Uroša Predića još neko sahrani.“ ''

I danas je u kapeli nadgrobna ploča bez upisane godine smrti. Na suprotnom zidu je ista takva ploča za Bogdana Dunđerskog.

Bogdan je umro 1943. a Uroš, potresen posleratnim događajima, među kojima je bila i namera de se kapela pretvori u električnu centralu, što je on preko Matice Srpske sprečio, menja svoju želju.

''Poslednja želja akademika Uroša Predića izrečena u pismu Akademiji Nauka.

Beograd 4. april 1949.
Srpskoj Akademiji Nauka

Kao čovek u dubokoj starosti treba da pomišljam na blisku smrt. Da ne bih u tom slučaju beskorisno oduzimao vreme Akademiji oko moje sahrane, dužnost mi je izvestiti je o tome, da sam na molbu žitelja moga rodnog mesta Orlovata pristao, da moje telo bude odmah po smrti preneto u Orlovat i tamo sahranjeno u grobnici mojih roditelja, tiho i skromno kako priliči smernom trudbeniku kulture. Molim Akademiju da izvoli ovo obaveštenje primiti na znanje i ravnanje.
S odličnim poštovanjem
predani član
Uroš Predić ''

U velikom broju vrednih dela su i ona u Crkvi na Bregu iznad Mošorina koju sam u jednom izletu o okolinu posetio.

''Kapela prenosa moštiju Sv. Nikole. Sagrađena je u srpsko-vizantijskom stilu, sa dva kubeta, po nacrtu arhitekte Đorđa Tabakovića da bude ženski manastir. Ktitor je bio mošorinski paroh protojerej Svetozar Vlaškalić. Ikone na platnu 1936. naslikao je Uroš Predić.''

[Kalina]

“Kraljica“ u Beogradu

Izvaredan portret kraljice Natalije Obrenović iz 1903, rad velikog srpskog slikara i Pupinovog intimnog prijatelja Uroša Predića (1857-1953) koji je, kako su „Novosti“ ekskluzivno objavile, u martu otkriven posle više decenija od misterioznog nestanka iz Srbije, na jesen - dolazi u Beograd!
Vlasnik ove slike Zoran Sretenović, Kanađanin srpskog porekla, kako saznajemo od dr Aleksandra Kadijevića, Sretenovićevog zastupnika, odlučio je da „Kraljicu Nataliju“ ekskluzivno prikaže javnosti i to u Srbiji. Pre nego što ona zauzme istaknuto mesto u njegovoj kolekciji u Torontu - „Kraljica“ će na jesen biti prikazana na 15 dana u Beogradu, a postoji mogućnost da „otputuje“ u još jedan grad u Srbiji. Kako su pregovori sa beogradskim muzejima još u toku, Kadijević ne želi, dok ugovor ne bude potpisan, da spekuliše u kojoj će to kući kulture publika moći da vidi ovu izuzetno dobru i zanimljivu sliku nekad čuvene lepotice - kraljice Natalije Obrenović.
Kadijević kaže za „Novosti“ da je prethodno neophodno ugovoriti sa Ministarstvom kulture bezbednosne i pravno-tehničke uslove dolaska slike, izlaganja i, potom, njenog iznošenja.
Sliku je Sretenović kupio krajem prošle godine kod londonske aukcijske kuće „Bonhams“, a prethodno se nalazila u Francuskoj u veoma značajnoj privatnoj kolekciji poznatog francuskog noveliste Pjera Lotija (1850-1923). Upravo se ta kolekcija smatrala jednom od najznačajnijih privatnih kolekcija u Evropi, a danas je deo muzejske kolekcije u njegovoj rodnoj kući u Rošeforu.
Po dolasku u Kanadu - 1994, Zoran Sretenović (48 ), ekonomista, sa suprugom u Torontu otvara galeriju, gde prikazuju svoju kolekciju koju su doneli iz Beograda: „Tako je započeo naš galerijski rad, lep i interesantan ali potpuno nedinamičan. Potpuno van našeg temperamenta.“
Sretenovići „dinamizuju“ život i posao - prvo postaju posetioci lokalnih pa internacionalnih aukcijskih kuća. Danas Zoran Sretenović sarađuje sa 150 aukcijskih kuća u Severnoj Americi i Evropi.
Sretenović ocenjuje da je srpsko tržište slika još uvek u povoju, da nema ozbiljnih aukcijskih kuća, da nema pravne regulative ili je ona vrlo restriktivna pa se zato pribegava švercu i crnom tržištu. Istovremeno u zapadnom svetu zakonska regulativa je vrlo stimulativna. Nema carina za umetnička dela, kompanije i svi kojima je to posao su oslobođeni poreza na promet pri uvozu umetnina... Jasno, kao i drugde, domaća dela od nacionalnog značaja ne mogu da napuste zemlju, ali zato vlasniku biva isplaćena adekvatna nadoknada ako želi da otuđi delo.

Lepo i korisno
Moja ljubav prema umetnosti omogućila mi je, kaže Sretenović, da kroz posao art-dilera spojim lepo i korisno, ostvarim i slobodu sopstvenog biznisa i mogućnost zarade za život. Kao i za većinu poslova i ovde je najznačajnije steći poverenje, kako kod aukcijskih kuća tako i kod klijenata, ali i to poverenje zadržati.

Dela
U kolekciji porodice Sretenović nalaze se dela najznačajnijih srpskih umetnika - pre svega Paje Jovanovića, Milene Pavlović-Barili, Veljka Stanojevića, Dada Đurića... Ali, tu je i niz dela inostranih umetnika, a među njima i skulpture Arhipenka, Dalija.

izvor:
vecernje novosti