Manastiri Srbije

[nenad.bds]

Manastir Mileševa je zadužbina je kralja Vladislava, sina Stefana Prvovenčanog.

Kralj VLADISLAV

Detalj sa ktitorske kompozicije u Manastiru Mileševa.

Stefan Vladislav – Vladislav Nemanjić. Srpski kralj 1234-1243. Nasledio brata kralja Stefana Radoslava 1234.

Nakon što je Bugarska postala najsnažnija država na Balkanu, Vladislav se oženio Beloslavom, kćerkom bugarskog cara Jovana II Asena.

Za vreme relativno kratke -devetogodišnje - vladavine, suzbijao je bogumilsku jeres, sprečio upad hercega Hrvatske Kolomana očuvavči granicu pravoslavlja na reci Cetini.

Za vreme njegove vladavine Tatari su pustošili Srbiju 1241. načinivši manju štetu, a potom srušili bugarsku državu. Kada je Bugarska postala tatarski vazal, ugled kralja Vladislava se smanjio. Ponovo je na scenu stupila vlastela i zbacila ga sa prestola. Na vlast su doveli trećeg sina Stefana Prvovenčanog - Uroša Prvog.

Sv. Sava umire 1236. u Bugarskoj, a naredne godine Vladislav, uz izvesno opiranje bugarskog kralja i vlastele, prenosi mošti u svoju zadužbinu Mileševu.

Umro je oko 1269. i sahranjen u manastiru Mileševi. Srpska pravoslavna crkva ga proslavlja kao svetitelja 24. septembra tj. 7. oktobra po novom kalendaru.

Sa Beloslavom je imao troje dece:
- Stefana, umro pre 1281. u manastiru Esfigmenu (Sveta Gora)
- Desa, župan, pominje se 1281. i 1285.
- ćerku čije ime se ne zna, udatu za Đuru Kačića, omiškog kneza.

Ova linija nije dala potonje vladare.

[nenad.bds]

Manastir SOPOĆANI

Manastir Sopoćani posvećen je Svetoj Trojici. Osnovao ga je kralj Uroš I.

Crkva je izgrađena 1260. godine.

Kula sa zvonikom je dograđena sredinom 14. veka.

Sopocanska crkva Svete Trojice pripada razvijenom raškom tipu gradevine, jednobrodna je, sa kupolom na visoko uzdignutom postolju. Spoljašnji oblici odaju izgled trobrodne bazilike sa spoljnom pripratom koja je dozidana u vreme cara (tada kralja) Dušana, sa visokom kulom naspram ulaza u hram.

Prostor između kule i ulaza u crkvu - otvoreni trem (egzonarteks) - dozidao je skoro vek kasnije Stefan Dušan (tada još kralj).

Egzonarteks je bio oslikan freskama od kojih je vrlo malo ostalo. Ova je iznad ulaza u crkvu.

Kameni okviri prozora i portala obrađeni su na romanički način. Portal i prozori su napravljeni od kamena. Graditelji su verovatno dolazili iz Jadranske regije.

Sopoćanske freske, nastale izmedu 1263. i 1268.godine su dela najvećeg dometa u monumentalnom slikarstvu XIII veka ne samo u srednjovekovnoj Srbiji, nego i na celom području vizantijske umetnosti tog perioda.

Vrhunac tzv. monumentalnog stila karakterišu freske sačuvane u naosu i oltaru, skladne kompozicije i stojeće figure koje podsećaju na antičke uzore.

Slikarstvo Sopoćana imalo je izuzetno snažan uticaj na potonje srpsko slikarstvo. Jedna od fresaka prikazuje Uroša I dok čeka kraljicu koju vodi Stefan Nemanja. Takođe, oslikana je i ktitorska kompozicija koja prikazuje Stefana Prvovenčanog i Uroša I sa modelima svojih crkava.

Freske oko oltara su naslikane kasnije. Na jednoj je prikazan Uroš I sa sinovima Dragutinom i Milutinom kao i ostalim članovima kraljevske familije. Freske u kapelama su oslikane poslednje. Fresko slikarstvo crkve je kompletirano 1270. godine.

U južnoj kapeli se nalazi freska koja prikazuje smrt Stefana Nemanje i prenos njegovih moštiju u Studenicu. Takođe postoje freske koje prikazuju cara Dušana i njegovu ženu Jelenu.

Ono što su fresko-slikari u Sopoćanima uspeli u linearnosti i koloritu oslikati sreće se još samo u italijanskoj renesansi.

Neki članovi kraljevske porodice su sahranjeni u manastiru.

Kratko posle Kosovske bitke manastir je pretrpeo razna razaranja i obnovljen je za vreme despota Stefana.

Crkva je zapustela 1698.godine i bila je u ruševinama sve do 1925.godine kada je rekonstruisana.

Zbog izuzetne vrednosti, manastirski kompleks (zajedno sa kompleksom Starog Rasa) UNESKO je uvrstio na listu svetske kulturne baštine 1979. godine

USPENjE PRESVETE BOGORODICE - freska na zapadnom zidu naosa crkve Svete Trojice u manastiru Sopoćanima, nastala je 1271-1274. godine.

Pošto ne mogu da se opredelim između celovitog prikaza freske i centralnog detalja, postavljam oba.

Na svetskoj izložbi u Parizu 1961. godine freska „Uspenja Presvete Bogorodice" proglašena je za najlepšu fresku čitavog srednjeg veka.

Tuđ snimak

Manastir je dobio ime po reci Sopote, kako se prvobitno i zvao manastir, koja u starom srpskom jeziku označava mesto izvorišta, a njih je bilo, a i sada ih u kraju ima na desetine. Od njega kao izvorišta ponornice, potiče reka Raška, pritoka Ibra.

Manastir se nalazi oko 12 km. južno od Raške, putem za Tutin, sa koga se skreće i ide oko 2 km. do manastira.

Pošto ne predviđam da ću se u dogledno vreme ponovo naći u tom delu Srbije, predstavljam Manastir Sopoćane sa samo ove četiri slike napravljene u obilaski 2002. godine, u vreme kad sam koristio klasičan foto-aparat i štedeo na filmu. Motiva vrednih pokazivanja ima više, ali na žalost, moji tadašnji snimci nisu takvi da se uklapaju u ovakvo predstavljanje naših manastira.

Fotografije fresaka su sa inteneta.

[ZOE]

Manastir Svetog Jovana Krstitelja

Nalazi se iznad sela Gornji Matejevac u maloj kotlini dugoj oko kilometar i po, u podnožju Kalahata, poslednjeg većeg uzvišenja Svrljiških planina na toj strani. Kroz kotlinu protiče Matejevački potok (Kaluđere). Do manastira iz Gornjeg Matejevca vodi najpre makadam, a onda šumski putić u lošem stanju. Nekoliko stotina metara od manastira nalaze se ostaci rimskog vodovoda.
Manastirska brošura kaže između ostalog i sledeće:
"Istorijski podaci o ovom manastiru su veoma šturi i zasnivaju se na malom broju pisanih dokumenata i nešto usmenog predanja. Na osnovu tih podataka znamo da manastir potiče iz vremena cara Konstantina (4. vek)
Od tih vremena pa sve do srednjeg veka manastir se skoro i ne pominje, ali se može pretpostaviti da je za vreme Nemanjića u njemu bilo života. Turski istorijski izvori iz 1498. pominju ga kao pust manastir. Zahvaljujući jednom zapisu iz Sviničke crkve saznaje se se da je u manastiru napisan jedan psaltir. Od tada pa sve do 1835. godine o manastiru se ništa ne zna. Godine 1869. manastirska crkva je obnovljena i oslikana.

Po jednom predanju vojvoda Stevan Sinđelić se sa svojim ratnicima pričestio u manastiru pre pogibije na Čegru. I danas u okolini postoje ostaci kamenih barikada koje su delile Krađorđevu Srbiju i Otomansku imperiju na početku 19. veka.
Posle Oktobarske revolucije u Rusiji, u manastir dolaze ruske monahinje koje tu osnivaju školu za slepe, da bi posle drugog svetskog rata manastir opet zapusteo. S vremena ne vreme pojavljivao se poneki monah, ali je to bilo nedovoljno za trajniji manastirski život. Manastir ponovo doživljava preporod i procvat od 1990 godine, sa dolaskom oca Ilije na mesto igumana.
Današnji manastirski kompleks čine manja crkva i konak koji potiče iz doba kneza Milana Obrenovića. I manastirsko zvono je poklon kneza iz 1879. godine. Ikonostas potiče iz 1869. godine i sa svojih 46 ikona predstavlja značajno ostvarenje naše umetnosti iz 19. veka.


U podnožju konaka je izvor sa vodom za koju narod veruje da je čudotvorna. U Matejevcu i danas živi žena kojoj je očinji vid toliko bio oslabio da nije mogla sama doći do manastira, a kada se umila vodom sa izvora, vid joj se povratio. Takođe se zna da je jedna devojčica prohodala onog trenutka kada su je okupali na ovom izvoru. Pre nekoliko godina u manastiru je proplakala ikona Svetog Jovana Krstitelja koja se nalazi na ikonostasu.
U crkvi neprekidno gori i Sveti Oganj donesen iz Jerusalima, a tu se nalaze i druge relikvije iz Svete zemlje. Iguman manastirski i njegov obnovitelj, otac Ilija, koji je godine svog monaškog života proveo u judejskoj pustinji i na grobu Gospodnjem, i koji je doneo Sveti Oganj u Srbiju, već nekoliko godina vodi vernike na hadžiluk u Svetu Zemlju."

[nenad.bds]

Manastir TRESIJE

Po predanju manastir je zasnovan krajem XIII veka za vreme kralja Dragutina, a vek kasnije despot Stefan Lazarević ga je obnovio. Sredinom XVI veka postao je po bratstvu najbrojniji manastir Beogradskog pašaluka (po turskim popisima 1560). Taj razvoj nije trajao dugo pošto je nastupio period tursko-austrijskih ratova i stradanja manastira.

Krajem 17. veka u seobama Srbi su se povlačili ka severu, a kosmajski manastir ostao je razrušen i opljačkan. Najveći broj njegovih monaha zadržao se u manastiru Rakovici. Oni su 1709. sa ljudima dobre volje obnovili Tresije, što je ostalo zabeleženo i u kamen-ploči.

Međutim, nekih tridesetak godina kasnije, manastir ponovo biva razrušen. Slede godine buna i ustanaka. Najzad je 1936. godine započeta obnova Tresija, ali je i ona zbog burnih vremena tekla sporo.

Ikonostas i freske su novijeg datuma. Ovde se čuvaju i ikone prenete iz okolnih crkava. Manastir je posvećen Saboru Svetih Arhangela. Redovno i posebno slavi Sv. Arhangela Gavrila (26. jul), Sv. Iliju (2. avgust), Sv. Simeona (14. septembar) i Sv. Arhangela Mihaila (21. novembar).

Pod njegovim pokroviteljstvom organizuju se i različite kulturno-umetničke manifestacije: književni program „Pod lipama manastira Tresije“, „Dani Milovana Vidakovića“, kada počinje sa radom i likovna kolonija sastavljena uglavnom od školske dece. Tu je i Sabor frulaša koji je ocu Jovanu posebno drag, jer i sam svira frulu veoma dobro. Manastir je uključen i u izdavačku delatnost: mnoge knjižice i brošure su odavde otišle u štampariju.

Tokom devedesetih godina prošlog veka izgrađen je novi konak za koga je kamen temeljac donet sa Svete Gore. Pored konaka sagrađen je i novi zvonik, kao i ulazna kapija iznad koje je kupola sa zvonom.

Podignut je na izvoru potoka Tresije i po njemu je dobio ime.

Manastir se nalazi na putu Sopot - Mladenovac koji ide preko obronaka Kosmaja. Od Sopota je udaljen 6-7, a od Mladenovca petnaestak kilometara.

Fotografije su iz maja 2008.

[nenad.bds]

Manastir RAVANICA

Manastir Ravanica je zadužbina kneza Lazara, koji je poginuo u bici na Kosovu na Vidovdan, 28. juna 1389.

Crkva je posvećena Vaznesenju Gospodnjem.

Ograđena je čvrstim odbrambenim zidom sa sedam kula.

Ravanica je sagrađena između 1375. i 1377. godine.

Freske su oslikane nekoliko godina pred Kosovsku bitku. Ktitorska kompozicija je izmenjena i doslikana je Lazareva pogibija. Na njoj se, pored kneza Lazara nalazi i knjeginja Milica i njihovi sinovi Stefan i Vuk.

Po svojim arhitektonskim i likovnim obeležjima ravanička crkva predstavlja početak moravske škole. Crkva predstavlja originalno arhitektonsko rešenje nastalo spajanjem svetogorske tradicije trolisne osnove i modela upisanog krsta sa pet kupola, odomaćenog u vreme kralja Milutina. Trolisna osnova je postala uzor u daljem razvoju prostorne koncepcije hramova.

Crkva je zidana naizmeničnim redovima kamena i opeke, ukrašena je keramoplastičnim dekorativnim elementima i bogatom reljefnom plastikom.

Na freskama, koje su ostale očuvane u oltarskom i glavnom unutrašnjem prostoru crkve, zapažaju se izvesne novine vezane za šeme u izboru tema i ciklusa (Veliki praznici, Hristova stradanja, Čuda i parabole), koje će postati pravilo u oslikavanju potonjih hramova Moravske Srbije.

Pošto nije dozvoljeno slikanje iznutra, pokušao sam da slikom kroz spoljna vrata dočaram izgled unutrašnjosti.

U kupolama su freske Hrista, Bogorodice, Anđela i proroka, u oltaru su predstave Hristovog stradanja i ovaploćenja, dok su u naosu ciklusi Velikih praznika, Čuda i jevanđelskih pripovesti kao i sveti ratnici i monasi.

U Crkvi danas ponovo se nalaze mošti kneza Lazara.

Ravanica je čuvala njegove mošti sve do 1690. godine, kada su za vreme velike seobe Srba premeštene, najpre u Budim, Sentandreju, a potom, 1697. u obnovljeni manastir u Vrdniku (Ravanica na Fruškoj Gori), gde su bile do 1942. kad su premeštene u Beograd (Srem je u II Svetskom ratu bio u sastavu NDH) da bi, posle skoro tri veka - 1988. - bile vracene u njegovu zadužbinu.

Kao značajno središte duhovnog, kulturnog, književnog i umetničkog života Ravanica je uticala na nastanak više crkava i manastira, među kojima se ističu obližnji manastir Sisojevac i crkve u Petruškoj oblasti.

Danas su opstale tri kule i deo severnog bedema, ali je za potrebe odbrane manastira podignutog u dolini sigurno bilo neophodno veliko i jako utvrđenje. U starim izvorima se pominje da je manastirska utvrda imala 7 pirgova (kula koje štrče iz bedema) dok je jedan putopisac 1568.godine video svega 4 očuvane kule.

Zvonara je u sastavu ostataka bedema, južno (desno) od ulaza u crkvu.

U prvoj polovini 19. veka (1829. godine) je unutar manastirskog kompleksa još uvek postojala velika trpezarija iz srednjeg veka, ali nje danas više nema.

Po pogibiji kneza Lazara na Kosovu 28. juna 1389. i prenosa njegovih moštiju u Ravanicu dve godine kasnije , ovo postaje mesto hodočašća.

Kao značajno kulturno i prosvetiteljsko mesto u tadašnjoj Srbiji , biva paljen i poharan 1396, 1398. i 1436. godine.

Stradala je Ravanica i za vreme Prvog srpskog ustanka , više puta. U vreme igumana Dionisija se zanavlja i podiže konak , 1850.god. Tokom II svetskog rata ponovo je stradao. Iguman manastira Makarije streljan je 1943.god. u Jajincima.

Obnova i konzervacija započeti su 1956. godine i praktično traju do danas.

Na nekim slikama se vide radovi i mašine iako sam nastojao da ne narušavaju izgled. Na slici dole je detalj sa konaka koji je nedavno obnovljen.

Manastir je dobio ime po rečici Ravanici koja se kod Ćuprije uliva u Veliku Moravu.

Manastir Ravanica nalazi se u podnožju Kučajskih planina, pored sela Senje kod Ćuprije.

Moje fotografije su iz maja 2008; jedna je iz posete 2002. a slike fresaka i kivota kneza Lazara su sa interneta.

[nenad.bds]

Manastir Ravanica je zadužbina kneza Lazara ...

Lazar Hrebeljanović
Knez Lazar - Car Lazar




Spomenik je u Kruševcu, u ostacima utvrđenog grada, stotinak metara istočno od crkve Lazarice.

Lazar Hrebeljanović je najverovatnije rođen 1329. godine u Prilepcu kod Novog Brda. Taj grad je dobio njegov otac Pribac Hrebeljanović od kralja Dušana Nemanjića kao nagradu za službu na njegovom dvoru.

U doba kada se kralj Dušan krunisao za cara, Lazar Hrebeljanović je imao oko 17. godina. Porodično bogatstvo Hrebeljanovića je bilo veoma malo i obuhvatalo je samo utvrđeni grad Prilepac (gde se Lazar rodio) i grad Prizrenac. Kao mladić Lazar je služio na dvoru cara Dušana. Kao dvorski činovnik Lazar je od cara Dušana dobio titulu stavioca i sa ovom titulom je imao veliko učešće u političkom životu carevine.

Lazar Hrebeljanović se 1353. godine oženio ćerkom velikog kneza Vratka Milicom. Njen otac je bio iz roda Nemanjića po liniji velikog župana Vukana.

Lazar i Milica - freska iz Ljubostinje.

Posle naprasne smrti cara Dušana Nemanjića 20. decembra 1355. Lazar Hrebeljanović kao dvoranin je prisustvovao sahrani u mauzoleju Svetog Arhanđela kod Prizrena.

Unutrašnji sukobi i deobe stvorili su krizu srpske države. Sa nestankom carstva, posle iznenadne smrti Dušana Nemanjića, a potom i Cara Uroša (1355-1371), mnogi krupni i sitni feudalci, srpska vlastela ili „velikaši“ - kako ih pamti narodno predanje ugrozili su jedinstvo srpskih zemalja. O srpskim podelama jasno govori i vizantijski car Jovan Kantakuzin sledećim rečima: „I na hiljadu strana rastureni počeše međusobno gloženje.“ (Jovan Kantakuzin, Istorija)

Slika raspada jasno se ocrtavala, a izgledala je ovako:

Zapadna Makedonija (Kralj Marko, sin i naslednik oca Vukašina i turski vazal posle 1371. godine)
Istočna Makedonija (Konstantin i Jovan Dragaš - isto kao turski vazali posle 1371. godine)
Zapadna Srbija : Župan Nikola Altomanović
Zeta (Balšići)
Kosovo (Vuk Branković)
Morava (Knez Lazar Hrebeljanović)

Pobedom na Marici Turcima je bio otvoren put za dalja porobljavanja srpskih pokrajina. Manji odredi turske vojske sejali su pustoš po selima i trgovima. „Strah... nevolja i nesreća ljuto su obli sve gradove i zapadne predele...“Lazar se počinje u svim intitulacijama nazivati „Gospodin vse Srbljem“, „Knez Srbljem“, što u stvari znači „Knez ili vladar srpskih zemalja“.

Grb Hrebeljanivića na Lazarici.

Pored toga, Lazar upotrebljava i kraljevsko vladarsko ime Stefan Lazar. Čak se na aversu očuvanog pečata na „Lazarevoj darovnoj povelji“ Hilandaru iz 1379. nalazi lik Stefana Prvomučenika, zaštitnika loze Nemanjića. U poveljama se potpisuje crvenim mastilom. Od bitnog značaja, u skladu sa srednjovekovnom državnopravnom teorijom je to što je Lazar posedovao crkveni legitimitet.

I ovaj - grb Nemanjića - je i na Lazarici a i u Ravanici.

Ugrožen od Turaka, izložen stalnoj opasnosti da ga napadne Nikola Altomanović, strahujući i od napada Ugara knez Lazar je morao i energično i mudro da dela na jačanju odbrambene moći svoje države. Pošto je imao veliki broj ženske rodbine, pretežno ženidbenim vezama uspeo je da okupi oko sebe svoje moćne susede. Sestru Draginju udao je za čelnika Musu, gospodara rudarskog kraja oko Kopaonika, grada i župe Brvenik, a kćer Maru, 1371. godine, za Vuka Brankovića. Dve mlađe svoje kćeri predao je knez Lazar svatovima u Kruševcu. Jelena se udala za Đurđa Stracimirovića Balšića, „gospodara vsom Zeti i pomorju“, a Teodoru za Nikolu Gorjanskog Mlađeg, uglednog feudalca u Južnoj Ugarskoj (Mačva).

Udadbama, uspostavljanjem savezničkih odnosa i oružanom borbom sa nepokornim velikašima uspeo je knez Lazar da ojača i teritorijalno proširi svoju državu. Sa okolnim velikašima osnovao je neku vrstu porodičnog saveza, kome je on bio na čelu. Najmoćniji članovi saveza posle kneza Lazara bili su njegovi zetovi Vuk Branković i Đurđe Stracimirović Balšić.

Sa smrću cara Uroša nestalo je carskog dostojanstva. Pošto je po protokolu vizantijskog dvora, koji je primenjivan i na srpskom dvoru, samo car mogao dodeljivati visoka zvanja, te je Lazar ostao u zvanju kneza a Vuk Branković ima zakonsko pravo samo na naslov „gospodin“. „Blagoverni i hristoljubivi i Bogom prosvećeni knez Lazar i ljubazni mu sin gospodin Vuk“, zabeležio je nepoznati letopisac 1387. godine, „kada su vladali svim srpskim zemljama i pomorskim i tako u slozi i ljubavi pobeđivali neprijatelje svoje“.

Udruženim snagama kneza Lazara i bosanskog bana Tvrtka, 1373. godine pobeđen je, zarobljen u Užicu i oslepljen Nikola Altomanović. Pobednici su podelili njegovu oblast. Banu Tvrtku je pripao i manastir Mileševo u kome je sahranjen Sveti Sava. Potomak Nemanjića po ženskoj liniji, ban Tvrtko je odlučio da se 1377. godine kruniše za kralja Bosne i Srbije. Obred krunisanja izvršen je na grobu Svetog Save. Nepomućeno prijateljstvo kneza Lazara sa kraljem Tvrtkom jasan je dokaz da je Tvrtkov postupak smatran saglasnim sa srednjevekovnim poimanjem legitimnosti nasleđa prestola. To, međutim, nikako ne znači da je knez Lazar prestao da se smatra glavnim vladaocem na teritoriji srpskog carstva, tim pre što je i on preko svoje žene Milice bio u srodstvu sa izumrlom dinastijom Nemanjića.

Veran tradiciji vladara na srpskom prestolu, knez Lazar je pregao da podigne autoritet crkve i učini je moćnom potporom u borbi za učvršćenje svoje vlasti i odbranu od Turaka.

Crkva Lazarica u Kruševcu bila je dvorska crkva Kneza Lazara koju je on podigao 1375. godine. Posvećena je Arhiđakonu Stefanu.

U tom cilju smatrao je neophodnim da izmiri Pećku i Carigradsku patrijaršiju, koje su bile u neprijateljstvu od doba proglašenja Pećke patrijaršije 1346. godine kada se kralj Dušan krunisao za cara. Posle dugih pregovora u kojima se istakao monah Isaija, do izmirenja je došlo 1375. godine. Obred svečanog priznanja Pećke patrijaršije obavljen je u patrijaršijskoj crkvi u Peći. Bila je to velika svečanost, kojoj su, pored mnogobrojnih velmoža i crkvenih velikodostojnika, prisustvovale monahinje Jelisaveta (monaško ime carice Jelene), i Jefimija, udovica despota Jovana Uglješe. Monahinja Jelisaveta umrla je početkom novembra 1376. godine. Verovatno po dogovoru sa kneginjom Milicom, Jefimija je odmah posle njene smrti došla u Kruševac i nastanila se u dvoru kneza Lazara.

Kada mu se u Kruševcu rodila i peta kćer Olivera, knez Lazar je verovatno izgubio svaku nadu da će dobiti naslednika prestola. Zato nije teško zamisliti radost supružnika kada im se 1377. godine rodio sin, koji je na krštenju, po tradiciji loze Nemanjića, dobio ime Stefan. Posle Stefana kneginja je rodila još dva sina Vuka i Dobrivoja. Dobrivoje je umro kao dete a Vuk je rastao uz Stefana koji nije bio mnogo stariji.

Privredni i kulturni napredak države kneza Lazara ometan je stalnim pokušajima Turaka da je podčine. Zato je knez bio prinuđen da usredsredi svoju pažnju na vojne pripreme. Na teritoriji svoje države prvi put se sukobio sa jačim odredom turske vojske 1380/1381. godine kada su njegove vojskovođe Crep i Vitomir pobedili Turke na Dubravici kod Paraćina.
Mada poraženi u Bosni kod Bileće 1388. godine, Turci su odlučili da i po treći put napadnu kneza Lazara. Obavešten o njihovim pripremama, knez Lazar je 1389. godine preko svog zeta Nikole Gorjanskog, mačvanskog bana, ugovorom sa Ugrima osigurao zaleđe i pregao da prikupi što veću vojsku za predstojeću bitku. Obratio se za pomoć i kralju Tvrtku, koji je i po svojoj tituli bio dužan da učestvuje u borbama za odbranu nezavisnosti Srbije.

Obavešten da će Turci pokušati prodor preko Kosova, knez Lazar je na čelu svoje vojske sredinom juna došao na Kosovo.

„Pođimo, braćo i čeda“, - obratio se knez Lazar uoči bitke vojnicima, kako je zapisao nepoznati letopisac u Povesnom Slovu o knezu Lazaru, „pođimo na podvig koji je pred nama, ugledavši se na nagradodavca Hrista. Smrću poslužimo dužnosti, prolijmo krv našu, iskupimo život smrću i dajmo udove naših tela nepoštedimo za čast i otačastvo naše, a Bog će se svakako smilovati na ostatke naše i neće istrebiti do kraja rod i zemlju našu “.

Što se tiče sukoba sa Osmanlijama, letopisi govore da je Lazar imao uspeha u borbama s njima. Godine 1386. Orhanov sin, Murat I je predvodio vojsku na Srbiju. Srpska vojska, s knezom Lazarom na čelu, nalazila se na Toplici (na Pločniku) i tada je sprečen dublji prodor neprijatelja u unutrašnjost zemlje. Iz sažetih vesti letopisca stiče se utisak da su dva vladara izbegla sukob.

Posle smrti Ugarskog kralja Ludovika I (1382), knez Lazar je odbio položaj turskog vazala i zajedno sa kraljem Tvrtkom umešao se u dinastičke sukobe u Ugarskoj. Međutim, srpska država nije morala da brani samo severnu granicu već i južnu - na Kosovu. Turska horda je prešla preko zemljalja braće Dragaša i na pomolu je visio neizbežan sukob sa Srbijom. Bitka se odigrala na Vidovdan 28. juna 1389. godine na polju Kosovu.

U okršaju prvog sukoba Srbi su pobedili Turke. „Među vojnicima“ , piše Konstantin Filozof u Žitiju despota Stefana Lazarevića, „koji su se borili pred vojskom beše neko veoma blagorodni (Miloš - zabeležio je neko na margini Konstantinovog dela) koga oblagaše zavidljivci svome gospodinu i osumnjičiše ga kao neverna. A ovaj da pokaže vernost, a ujedno i hrabrost, nađe zgodno vreme, ustremi se ka samome velikom načelniku kao da je prebeglica, i njemu put otvoriše. A kad je bio blizu, iznenada pojuri i zari mač u toga samoga gordoga i strašnoga vlastodršca. A tu i sam pade od njih. U prvi mah odolevali su Lazarevi ljudi i pobeđivali su. Ali već ne beše vreme za izbavljanje. Stoga i sin toga cara ojača opet u toj samoj bici i pobedi. Šta je bilo posle toga? Postiže Lazar blaženu smrt tako što mu je glava posečena, a njegovi mili drugovi molili su usrdno da poginu pre njega i ne vide njegovu smrt. Ova bitka bila je godine 6897. meseca junija 15. dan. A tada, tada ne beše mesta u celoj toj zemlji gde se nije čuo tužni glas ridanja i vapaj koji se ne može ni sa čime uporediti tako da se vazduh ispunio...“.
Na Kosovu polju: „mučenik Hristov postade veliki knez Lazar“ (Despot Stefan: natpis na stubu mramornom na Kosovu), izborom i opredeljenjem za nebesko ispuni reči Njegove: „Od ove ljubavi nema veće do ako ko položi život za bližnje svoje“. Jn 15;13. Onome koji je učinio izbor dostojan Nebeskog Cara narod nepokolebljivo imenu dodaje - car - i ovenčava ga oreolom svetavštva a Crkva kanonizuje, već nekoliko godina posle pogibije.

Iz Mitropolijske crkve u Prištini telo Kneza Lazara 1390/1391. god. preneseno je u njegovu zadužbinu manastir Ravanicu.

Zbog nadiranja Turaka i stanovništvo i monaštvo biva prinuđeno da napušta ognjišta i svetinje. Sa sobom nosi i najveću dragocenost - mošti Lazareve. Nastavlja svetitelj da deli sudbinu svog naroda, preko Beograda do Sent Andreje u Ugarskoj posle nekoliko godina prenesen u fruškogorski manastir Vrdnik (Nova Ravanica). Tokom Drugog svetskog rata, godine 1942. zbog ustaških pustošenja pravoslavnih svetinja u Sremu, mošti bivaju prenesene u Sabornu crkvu u Beograd.

Godine 1954. Sveti arhijerejski sabor SPC doneo je odluku o prenošenju moštiju Sv. Kneza u Ravanicu. Ova odluka se sprovodi o šestotoj godišnjici Kosovske bitke, 1989. godine i to tako što su njegove mošti izlagane na putu kroz veliki broj srpskih gradova i manastira.

Tako je od Vidovdana 1988. do avgusta 1989. ćivot iz Beogradske Saborne crkve preko manastira Vrdnika, Ozrena, Tronoše i Ćelija, zatim Šapca, Valjeva i Kragujevca, pa manastira Žiča, Ljubostinja i Pavlica prenesen do Kosova. Na Gazimestanu, mestu kosovske bitke, održan je pomen a potom, posle boravka u manastiru Gračanica i svečanih vidovdanskih bogosluženja, ćivot sa Lazarevim moštima preko Niša, Kruševca i manastira Manasija, prenesen je u Ravanicu.