U susret Bozicu

[swba]

Dan Hristovog rodjena, Bozic, ostao je u nasem narodu vezan iskljucivo za porodicu. Ne tako davno na dan pred Bozic, Badnji dan, a i sam Bozic nasi domovi su poprimali posebnu praznicnu atmosferu. Unosenje Badnjaka i slame u kucu kao i mnostvo drugih obicaja danas polako izumiru.

Kakvi su kod vas predbozicni i bozicni obicaji ili kakvi su nekada bili???

Za mene je Bozic uvijek bio posebno zanimljiv i drag. Upravo zbog mnostva obicaja vezanih za isti. Sjeca badnjaka, unosenje u kucu, posipanje kuce slamom, pijukanje i mnostvo mnostvo toga. No da krenem iz pocetka kako je to nekada bilo i kako to danas radimo.

Nekada davno cim sunce grane na Badnji dan domacin kuce se spremi i ode u sumu da posjece Badnjak. Pri tome ponese pregrst psenice i naravno cuturu rakije da ugrije i sebe a i putnike prolaznike koje sretne na putu. Kad dodje u sumu odabere drvo koje ce posjeci, obicno mladicu cera ili hrasta koju moze da posjece sjekirom iz tri udarca . Prvo pospe Badnjak psenicom da bi godina bila rodna. Prvi iver koji otpane od badnjeg drveta ponese sa sobom kuci. Sad se nesto i ne sjecam kakvo je znacenje imao taj iver i sta bi sa njim radili posle. Badnjak donese pred kucu gdje ga ostavi. Danas Badnjak uglavnom donesemo iz crkve posle vecernje liturgije gdje i prisustvujemo ceremoniji paljenja. Cijeli Badnji dan bi proticao u znaku priprema za proslavu Bozica. Svakako glavni dio bi bio pecenje pecenice. Uvece kad padne mrak Badnjak bi se unosio u kucu i palio na ognjistu. Nesagorijeli dio Badnjaka bi se posle uzimao i obnosio oko stala i torova a u nasem zaseoku na kraju bi bio posadjen u djubretar. Po predanju to nam ostalo od Turaka, valjda da bi na neki nacin ponizili proslavu Hristovog rodjenja. Dok bi Badnjak sagorijevao na ognjistu ukucani jedan po jedan su prelazili preko istoga. Posle ceremonije paljenja Badnjaka dolazio bi na red za djecu najzanimljiviji i najradisniji obicaj. Domacica bi unijela pregrst slame u kucu i razastrla je. Potom bi bacali slatikise za djecu u slamu a djeca bi pijukala trazeci ih. Ja sam samo jednom prisustvovao pijukanju na selu kod bake jer je u gradu bilo tesko doci do slame. Na kraju uslijedila bi molitva i sluzenje badnje vecere koja je obavezno posna.
Ujutru kad osvane Bozic domacica bi krenula sa spremanjem Cesnice, specificnog hljeba, u koji bi stavljala tri pare. Kazu ko nadje jendu od parica iz Cesnice da ce imati srece sa novcem tokom cijele godine. Pored Cesnice kod nas se sprema i cicvara kojom bi se mrsili tj prekidali bozicni post. Naravno pre toga bi isla molitva. Kad su se svi ukucani omrsili krece se sa mirboznjem uz cuveni pozdrav "Mir Boziji Hristos se rodi" i otpozdrav "Vaistinu se rodi".
E sad bio je tu i obicaj vezan za prvog ko nam dodje taj dan u kucu. Znam samo da su ga zvali poloznik a sta i kako sa njim nemam pojma. Psenica je isto tako bila obavezna, tj kako bi se ko od ukucana pojavljivao u kuci domacica bi ga posipala psenicom.
Dan Bozica bi provodili uglavnom u kuci u krugu porodice.

[duga12]

Badnji Dan


Dan uoci Bozica zove se Badnji dan,a noc koja sledi Badnje vece,zbog toga sto se toga dana i te veceri bdenise-ne spava,no sa nestrpljenjem ocekuje najsvecaniji momenat u istoriji roda ljudskog-Rodjenje Bogodeteta Hrista.Zbog toga se i vidljivi simbol Njegov,koji sa narocitim obredom unosimo u domove svoje,zove se Badnjak.Badnjak simbolicki predstavlja Spasitelja naseg Gospoda Isusa Hrista,koji je u naponu svoje snage,silom svoga Bozanstva,raskinuo lance ropstva u grehu,preporodio coveka i u njemu razbuktao plamen ljubavi prema dobru,vrlini-prema Bogu,najvecem dobru,omogucivsi mu spasenje od greha,zla i vecne smrti,kao sto i hrastic razbuktava vatru na ognjistu a jarkim plamenom sve kutove domova nasih.
I hriscanski Badnjak vodi poreklo od one cudesne bozanstvene vitlejemske noci kada se u pastirskoj pecini rodio Spasitelj,a pastiri,koji su cuvali nocu strazu,nasekli su i nalozili dosta grana da naloze vatru pored Novorodjenceta i Majke Njegove,jer ona noc bese dosta hladna.

[SQUAW]

Praznik koji najviše volim

Kakvi su kod vas predbozicni i bozicni obicaji ili kakvi su nekada bili???

Otkad znam za sebe nisu se menjali, osim što sad ja pravim česnicu Bdenje uvek u istoj crkvi isto otkad znam za sebe, a i pre... Položajnik mi se izgleda uspavao ove godine al' znam tu 'ticu, samo što nije, a ovaj položajnik kog ja rentiram i jednoj i drugoj babi (vole babe to da nameštaju, jedva čekale unuka pa mu spreme poklončić, taman posla neko drugi da bude položajnik ) je već zapalio od kuće, pa ih čekam da se vrate. Sad pečem prasence, a deda se raduje

Hristos se rodi!

VUK KARADŽIĆ O BOŽIĆU I BOŽIĆEVANJU "Uoči Božića, pošto se badnjaci unesu u kuču i nalože na vatru, uzme domaćica slame i kvočući (a za njom deca pijučući) prostre po sobi, ili po kući, ako nema sobe. Poslije večere pjevaju i vesele se. Kad ujutru ustanu, najprije otide jedno te donese vode, ali ponese žita te pospe vodu (kao polazi je) kad k njoj dođe. Tom vodom umijesi česnicu i nalije ručak, te pristave. Ali prije nego sjednu za ručak, izbace po nekoliko puške (tako ujutro rano kad ustanu), pa se onda skupe svi oko sofre te se mole Bogu (držeći svako po jednu voštanu svijeću u rukama) i mirbožuju se, tj. Izljube se svi redom govoreći : Mir božji! Ristos se rodi, vaistinu se rodi, poklanjamo se Ristu i Ristovom rožanstvu. Otom domaćin pokupi sve one svijeće u jednu rukovet i usadi u žito, koje stoji na sofri u kakvoj karlici, ili u čanku (svakojako žito pomešano zajedno, u tom žitu stoje i kolači kojekaki), te onda malo pogore, pa ih ugase onim žitom. Ono žito posle daju žene kokošima da nose jaja. Kad počnu ručati, neki najpre okuse sira, neki pečenice, a neki (kao po Srijemu i po Bačkoj ) prije svega srču varenike, ali rakije mnogi ne piju prvi dan za vrućice. Oko pola ručka ustanu u slavu i lome kolač kakogod i o krsnom imenu, samo što nema koljiva. Na Božić se obično ruča s vreće (prostre se prazna vreća mjesto čaršava, ili po čaršavu), i sofra se ne diže (niti se kuća čisti) za tri dana. Prvi dan Božića niko nikom ne ide u kuću osim položajnika."

BOŽIĆNE ZDRAVICE

Da godina
bude cela
dan sa danom
rod rođeni
ko svatovi
neka jezde
veseli i nakićeni
nek se samo
pesma rađa
nek nestane
tuga, tama
nek je
ljubav
nepresušna
neka živi
među
nama

Domaćine, srećni sine,
Srećan ti Božić!
Od neba ti rodilo!
Od zemlje rodilo!
U klasu ti bilo klasato,
U busu busasto,
U struku trsato,
U gumnu rpato,
Da imaš a da dijeliš
Voljnu i nevoljnu.
Svakoga u domu dočekivao,
Nikad ti u kući ne presušilo,
A najviše sebi ostavio!
Ko goć ti za trpezom sedio,
Svak sit, napit i zadovoljan odlazio!
Za sva tvoja dobra dela Bog ti platio!
Da Bog da!

Šjaj Bože i Božiću,
kutnjem šljemenu i sjemenu,
volu i težaku, kozici i ovčici,
putniku namerniku,
ribici u vodici,
ptici u gorici!
Šjaj bože i božiću!
Meni domaćinu
i mome plemenu
i šljemenu!

Zdravi ste djeco!
Da pijemo u ljepu slavu Božiju,
A u slavu današjeg
Velikog roždanstva Ristova,
Pa u slavu Svete Trojice
I vaslavu Svete Bogorodice!
Mi Božić slavili po zakonu rišćanskome
A on nas pomagao i od zla branio,
Da Bog da!
Pod našim se šljemenom
Muške glave rađale i ženile,
A devojke udavale.
Svaki nas milovao
A dušman nikad ne naudio,
Da Bog da!
Sad svi zdravo i ja s vami!