Vlada Srbije zaštitila staro jezgro Novog Sada

[Mish]

Vlada Srbije proglasila je za kulturna dobra staro jezgro Novog Sada i zgradu rumunske banke Luceaferul (Zvezda Danica) u Vršcu i donela odluku o utvrđivanju zaštićene okoline spomenika kulture manastira Kovilj, preneo je Tanjug. Kako je saopštilo Ministarstvo kulture, na čiji je predlog vlada donela te odluke, prostorna kulturno-istorijska celina starog jezgra Novog Sada, u formi u kojoj je do danas sačuvana, počela je da se oblikuje od kraja 17. veka. Urbana matrica gradskog jezgra je oblikovana pre 1745. godine i sadrži objekte koji su građeni u vremenskom rasponu od nastanka novovekovnog grada do kraja 20. veka. U centru Novog Sada pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture odranije se nalazi i nekoliko zgrada od izuzetnog istorijskog i kulturnog značaja. To su Adamovićeva palata na Trgu mladenaca broj 4 i 6, zatim Lutrija u Zmaj Jovinoj ulici broj 4 i druge. Zgrada bivše rumunske banke Luceaferul, na centralnom gradskom trgu Vršca, sagrađena je 1904. godine u stilu secesije s elementima neobaroka i predstavlja značajnu spomeničku i kulturno-istorijsku vrednost. Ta zgrada svedoči o visokom stepenu kulturnog i ekonomskog nivoa pripadnika rumunske nacionalne manjine u Banatu. Odlukom o utvrđivanju zaštićene okoline spomenika kulture manastira Kovilj, utvrđuju se mere zaštite okoline tog značajnog kulturnog dobra i verskog objekta.
(GL)

[Arthur Dent]

Bilo je i krajnje vreme da se zaštite pojedinih objekata predje na sveobuhvatniju zaštitu: zaštitu celina koje to zaslužuju. U Vojvodini bi to trebalo da ide daleko brže nego na prostoru uže Srbije, Dokumentacije ima, Austro-Ugarska Monarhija je njenom vodjenju pridavala veliki značaj i tužno je to što se sada prema tom dobu i zaovstaštini iz njega često ophodimo kao prema nečemu što nije naše, i nije Srpsko...a jeste.
Znam za još dva slična primera: Fruškogorski Manastiri i uži centar grada Kikinde:

CENTAR KIKINDE POD ZAŠTITOM DRŽAVE Graditeljska baština čuva identitet grada Čuvanje kulturnog nasleđa mora biti jedan od prioriteta kako opštine tako i svih građana, a naročito onih koji žive u zaštićenim zgradama KIKINDA: Vlada Republike Srbije donela je u decembru odluku kojom je gradsko jezgro Kikinde proglašeno za prostorno-kulturnu istorijsku celinu, te je pod zaštitom države. O graditeljskoj baštini Kikinde još od 1965. godine bavi se Zavod za urbanizam. Generacije stručnjaka trudile su se da očuvaju sve arhitektonski vredne objekte izgrađene krajem 19. i početkom 20. veka. Pre dvadesetak godina uređena je pešačka zona u centru grada, snimljena je graditeljska baština i propisane su određene mere za očuvanje objekata. Zbog potreba novog generalnog plana grada, devedesetih godina je urađena valorizacija graditeljske baštine i tada je evidentirano 100 objekata graditeljske baštine, koje je trebalo istražiti i utvrditi njihovu vrednost. Studijom novosadskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture procenjena je vrednost objekata za koje je utvrđen status prethodne zaštite, te su oni imali tretman kao spomenici kulture. Od 1993. godine, kada je pomenuta studija usvojena i bila osnov za donošenje odluke Vlade o kulturnim vrednostima, gradsko jezgro se čuvalo na najbolji način. Ipak, mnogi vlasnici objekata, ne znajući za njihovu vrednost, često su narušavali izgled zgrada. - Ovom odlukom očuvaće se identitet grada i biće zaštićena graditeljska baština koju imamo - rekla je arhitekta u penziji Biserka Ilijašev, jedna od osoba zaslužnih za izradu studije. - Kikinda je upravo po bogatoj graditeljskoj baštini grad sa identitetom, koji svi moramo čuvati za generacije koje dolaze. Čuvanje kulturnog nasleđa mora biti jedan od prioriteta kako opštine tako i svih građana, a naročito onih koji žive u zaštićenim zgradama. Odlukom Vlade utvrđena je granica gradskog jezgra pod zaštitom države. To je prostor u dužini od početka pešačke zone do Ulice Karađorđeve, a po širini ulaska na pešačku zonu sa leve strane do „Narvika”. I Ulica generala Drapšina od Narvika do Čanadske takođe je pod zaštitom. Gradsko jezgro značajno je i zbog sačuvane prvobitne matrice grada, brojnih objekata koji svedoče o nastanku i trajanju stilske gradnje, vrednih autorskih dela iz oblasti arhitekture, kao i kuća znamenitih istorijskih ličnosti koje su uticale na kulturu i istoriju grada. Ova odluka povlači sa sobom i određene mere zaštite. - Postoje mere zaštite objekata i mere zaštite prostora - istakla je Ilijaševa. - Pod prostornom zaštitom podrazumeva se očuvanje zatečene urbane matrice ulica i trgova, vertikalne i horizontalne regulacije, spratnost grada, uređenje dvorišta i druge mere. Pod zaštitom objekata podrazumeva se očuvanje prvobitnog izgleda, arhitekture, definisanih parcela, oblika enterijera. Objekti se mogu revitalizovati i za to je potrebno angažovati stručnjake iz Direkcije za izgradnju grada, opštinu i Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika, jer jedino tako biće moguće očuvati identitet Kikinde. Iako je gradsko jezgro pod zaštitom države, dozvoljeno je osavremenjavanje objekata, ali pod uslovom da se ne naruši osnovna vrednost zdanja. Takođe, objekti pod zaštitom države ne mogu se koristiti u druge svrhe, sem u stambeno-poslovne za koje su i izgrađeni. ДНЕВНИК NOVI SAD,NEDELJA, 18. JANUAR 2004. GODINE

Ima još gradova u Vojvodini čiji centri bi trebali da dobiju istovetan status cemtrima Novog Sada i Kikinde.Potrebno je skupiti dokomentaciju, napraviti studje, što zahteva stručan kadar, i dosta novca, a pokrajinski zavod ga očigledno ne dobija
Zaprepastila me je činjenica kada sam saznao da je Petrovaradinska tvrdjava samo objekat od lokalnog značaja
kao i disproporcija u radjenju projekta: "Atlas narodnog graditeljstva Srbije"


karta opština u kojima je realizovan projekat

Kao da Vojvodina nije deo Srbije, ili da nema šta da bude zabeleženo

Ni uradjenih 27 studija na teritoriji uže Srbije nije puno... ali da je u samo dve opštine u Vojvodini prikupljena potrebna dokumentacija...
Pa ako se nastavi ovim tempom, ispada da će projekat biti uradjen negde 2097-e godine

Republički zavod za zaštitu spomenika kulture:
Atlas narodnog graditeljstva - link