Zene koje su obelezile istoriju

[Lillith]

''Zena stoji kao kapija na izlazu
kao i na ulazu ovog svijeta.''

Ivo Andric

Mnogi naucnici smatraju da otkrica kamenih figura zene diljem Evrope i Bliskog istoka,iz paleolitskog perioda,ukazuju na to da su prva drustva bila obozavaoci boginja.To su tzv.matrijahalna drustva u kojima je zena bila dominantna.
Muska dominacija pocinje od prvih pisanih istorijskih podataka,vjerovatno kao rezultat muske spoznaje da je njihova uloga u porodici,kao i druge njihove aktivnosti(lov i rat),mnogo vrednije te da im to daje prednost u odnosu na zene.
Vjerovanje da su zene prirodno ''slabije'' i ''podlozne'' muskarcima je uticaj monoteistickih religija.U Bibiliji npr.Eva je stvorena iz adamovog rebra sto jasno pokazuje da je muskarac bolji od zene.Osim toga Sv.Pavle je naredio krscankama da slusaju muzeve.Muslimanke po serijatu moraju slusati svoga muza i ciniti sve sto se od nje trazi,u suprotnom on je moze napustiti ili tesko kazniti.Takodjer,po tradicionalnom Hindu obicaju,mudra i vjesta zena je ona koja obozava svoga muza.
Zbog toga u vecini tradicionalnih drustava sve zene su u podredjenom polozaju.Njhovo obrazovanje je ograniceno na ucenje kucanskih poslova i nemaju nikakv pristup nekoj politickoj poziciji ili pravo na sudjelovanje u javnom zivotu.
Brak je gotovo jedini nacin na koji zena moze dobiti zastitu.Ipak u braku,zena je pod stalnim pritiskom radjanja djece,narocito muskih potomaka.Udata zena uglavnom zauzima muzev status i zivi sa njegovom porodicom.Njena vlastita imovina je minimalna te je u slucaju loseg tretmana primorana ostati u braku.

Po rimskom pravu ,koji je kasnije uticao i na evropski i americki zakon,muskarac i zena su jednaki,ali zena je ''svojina'' muskarca.Ona nema prava da raspolaze svojim zivotom,nema prava na novac,zemlju ni djecu.
U srednjem vijeku,u feudalizmu,zemlja se nasljedjivala najcesce muskom linijom.Feud je nosio politicku moc,sto je opet zenu cinilo podloznom muskarcu.
Nekoliko izuzetaka cine one zene koje su ipak bile neovisne o muskarcima.
U starom Babilonu i Egiptu zene su imale jednaka prava kao i muskarci a u sredovjekovnoj Evropi mogle su se pridruziti zanatskim udruzenjima.
Neke zene su imale vjerski autoritet kao npr.sibirski shamani ili rimske svecenice.
Povremeno zene su imale i politicku moc,egipatske i bizantske kraljice,nadstojnice sredovjekovnih samostana,irokeske zene koje su zajedno sa muskarcma sjedile u plemenskim savjetima.

Danas u nekim zemljama vladaju zene.Vecina njih ,barem u Evropi, nema nikakv stvarni politicki uticaj na vodjenje drzavnickih poslova.Bave se uglavnom dobrotvornim radom i/ili ukrasavaju sluzbene prijeme.To su kraljice ili monarhinje ''plave krvi'',pateticni zaostaci nekih proslih vremena u kojima su njihove bake i prabake imale stvarnu politicku moc i uticale na sudbinu drzava i kontinenata stvarajuci istoriju.
Drugu grupu zena cine supruge predsjednika ili politicara za koje nas uvjeravaju da su zasluzne za uspjeh svojih bracnih partnera.To su ''zene iz sjene'' koje stojeci iza svojih muzeva imaju navodno pravu moc.da li je to tako tesko je procijeniti buduci da se uglavnom bave dobrotvornim radom i raznim socijalnim problemima,te samo svojom prisutnoscu daju znacaj odredjenoj priredbi ili skupu.

Zene su se godinama povlacile u sebe,smatrale se manje vrednima u odnosu na muskarce,njihovo samopostovanje je bilo na jako niskom nivou.
Vijekovima su zene bile potpuno izolirane iz javnog zivota,smatrane su nesposobnima za obavljanje bilo kakvih odgovornih funkcija ili tezih poslova.Zene su bile predmeti,robovi,lutke u staklenim kucama.I zene su vjerovale da je to tako,da je to po bozijem zakonu i da ne moze biti drukcije.
Ipak postojalo je i potoji toliko zena koje su davale i daju svoj doprinos covjecanstvu da bi ono bilo bolje i sretnije,uspjesnije.
Postojalo je i postoji niz zena koje su upravljale sudbinom naroda i koje to i danas cine,zena koje su bile majke svojoj djeci i svom narodu kojim su vladale.
Zene su dio covjecanstva,dio njegove istorije a neke su istoriju cak i stvarale.Istina neke su to cinile zahvaljujuci okolnostima u kojima su zivjele,neke su se istakle radom,svojim sposobnostima.
Ono sto je bitno je da su iskoristile svoje potencijale koji se kriju u svakoj od nasi pokazale put milionima drugih kuda,kako i na koji nacin krenuti.

Koje su to zene po vama koje su obelezile istoriju?Napisite nesto o njima ili dajte svoj komentar na neke koje ce neko drugi predloziti...

[Lillith]

Boadicea

Prvi podaci o Boadicei datiraju iz 48.god.n.e. Kada je nakon udaje za Prasutagusa postala Kraljica Icena,keltskog plemena na jugoistoku Britanije.
U knjizi ''Rimska istorija'' Dia Casiusa opisana je kao veoma visoka zena,sjajnih i zastrasujucih ledenih ociju i grubog glasa.Gusta i duga ridja kosa joj je dosezala do bokova a oko vrata je nosila tesku zlatnu ogrlicu i uvek je nosila mnogobojnu tuniku pricvrscenu brose.Pojava joj je bila zastrasujuca.

Boadiceina pobuna

Prasutagusa su ubili Rimljani kad su izvrsili pokolj na druidskom savjetovanju na otoku Anglesey.Nakon njegove smrti Boadicea je postala regent.Rimljani su odmah poceli pretvarati Icensko kraljevstvo u svoje vlasnistvo,protjerivali su stanovnistvo ili ga pretvarali u roblje.Trezili su da se isplate neki ''zaostali dugovi'' sto je zapravo bilo nemoguce,a sve je ionako pripadalo Neronu rimskom caru.
Boadicea se smatrala odgovornom za sve dugove kraljevstva pa su je Rimljani zarobili,skinuli i okovanu odveli pred narod zeleci je osramotiti,poniziti i uciniti primjerom za svakog ko se zeli oduprijeti njihovoj vlasti.Kceri su joj silovali sto je izazvalo njezin bijes i potaklo na pobunu.Obratila se narodu za pomoc.
U medjuvremenu,druga plemena na sjeveru vodila su rat protiv Rima.Kada ih je Boadicea pozvala na ujedinjenje sva do tada neprijateljska plemena su se ujedinila pod njenim vodjstvom.
Vjerje se da je imala oko sto hiljada vojnika kada je napala Calmudomium.PObijedila je i krenula dalje.Sledeci je bio Londomium koji je pao brzo jer ga je rimska vojska u strahu napustila.Zatim se uputila na sjevero-zapad u Verlumium.Prije nego je stigla stanovnistvo je vecinom napustilo grad,ipak i on je bio porusen i spaljen.
Poslednja bitka se desila u sredisnjem dijelu Engleske.
Rimski guverner Paulinius i vecina rimske vojske koja se nalazila u Britaniji porazili su Kelte a Boadicea je pobjegla s bojnog polja da bi se prema Tacitu otrovala odnosno prema Dio Casiusu umrla od bolesti.

Boadiceion rat je bio poslednji otpor rimskom osvajanju Britanije.Nakon toga Neron je uzasnut okrutnim ponasanjem Rimljana prema keltima smijenio Pauliniusa i popravio zivotne uvjete Kelta.
Boadicea je postala legenda i predmet mnogih knjizevnih djela.

Evo jedna pesma

Boadicea

Deep in the night, in a quiet place
I hear her voice, I see her face
All in a dream
She was the warrior queen...

Brought to war by the pain of her daughters,
She vowed revenge, and promised to slaughter
The enemy there -
It was an honour affair.

Fight the foe, fight the foe!
Sang the warrior queen,
the lion looks proud in the shade of the tree,
but the lioness hunts down the prey -
the victor is she!

Across the land her chariot sped,
Burning London, 20.000 dead -
Feared and serene,
The Iceni queen...

But soon she would falter, Suetonius would reign,
Forgotten victories are all that remain.
Her voice they can hear,
An echo from yesteryear...

Fight the foe, fight the foe!
Sang the warrior queen,
the lion looks proud in the shade of the tree,
but the lioness hunts down the prey -
the victor is she!

Deep in the night she took her own life,
Blessed with a smile and a tear
Though she has severed her dearest veins,
None would ever forget ...Boadicea...

Steve McDonald

[Lillith]

Marie Curie

Marie Curie(Mari Kiri),rodjena kao Marija Skoldovska,rodila se 7.novembra 1867 god.u Varsavi u Poljskoj koja je tada bila dio Ruskog carstva.
Vec od malih nogu marija je puno obecavala,isticala se izuzetno dobrim pamcenjem vrlo lako je i brzo ucila.
U junu 1883.god. zavrsila je rusku srednju skolu i zbog odlicnog uspjeha dobila svoje prvo priznanje,zlatnu medalju.
prikljucuje se nacionalno orijetiranom Slobodnom sveucilistu.
Zbog teske finansijske situacije u porodici radila je kao guvernanta prije nego se sestri pridruzila u Parizu 1891.god.
Na Sorboni je upisala studij matematike i fizike,nakao sto je dobila stipendiju za najbolje studente koji studiraju van domovine.
Pocetkom 1894.god. upoznala je Pierrea Curiea(Pjer Kiri),fizicara kojem se odmah svidjela.Vjencali su se 28.jula 1895 godine.
Prvi su otkrili da je uran radioaktivana potom izlolirali polonij(dobio ime po njenoj domovini) i radij.
zajedno sa franciskim naucnikom Henri Becquerelom dobili su Nobelovu nagradu za fiziku.Svoju drugu Nobelovu nagradu dobila je za hemiju 1911.
Sa svojom kcerkom Irenom radila je na brojnim projektima od kojih je najznacajniji rendgenska stanica koju je Marija isprobala na frontu za vrijeme Prvog svjetskog rata.
906.godine gubi muza nakon nesrece u kojoj je poginuo.To je bilo veliki sok za nju no ona je nastavila sa svojim radom do 1933 god. kada ej na rendgenskom pregledu otkriveno da ima veliki zucni kamen.Ubrzo potom se razbolila od bronhitisa da bi kasnije bilo otkriveno da je ustvari bila zrtva radioaktivnih tvari.
Umrla je 4.aprila 1934.godine.

Marija Kiri je dala veliki doprinos covjecanstvu otkrivsi radioaktivnost urana i druih radioaktivnih cestica.
S njom je zapocelo atomsko doba.

[irnik]

Kraljica Elizabeta I

Elizabeta I. (Greenwich, 7. septembar 1533. - Richmond, 24. mart 1603.), engleska kraljica

Bila je kćerka kralja Henrika VIII. i Anne Boleyn, a za prijestolje se izborila protiv Marije Stuart, naslijedivši polusestru Mariju I. Tudor. Za njezino vladanje kroz 44 godine Engleska postaje vodeća sila u proizvodnji tekstila i vune, osniva svoju prvu koloniju u Sjevernoj Americi - Virginiju, osniva Istočnoindijsku kompaniju, a veliki admirali, kolonizatori, trgovci i gusari postavljaju temelje budućem moćnom britanskom imperiju. Godine 1559. ponovno je proglasila neovisnost Anglikanske crkve od Rima i sebe postavila kao vrhovnog crkvenog poglavara. Njenom smrću prekinuta je vladavina dinastije Tudor koja je započela 1485. godine.

[Lillith]

irnik kaže: Kraljica Elizabeta I Elizabeta I. (Greenwich, 7. septembar 1533. - Richmond, 24. mart 1603.), engleska kraljica Bila je kćerka kralja Henrika VIII. i Anne Boleyn, a za prijestolje se izborila protiv Marije Stuart, naslijedivši polusestru Mariju I. Tudor. Za njezino vladanje kroz 44 godine Engleska postaje vodeća sila u proizvodnji tekstila i vune, osniva svoju prvu koloniju u Sjevernoj Americi - Virginiju, osniva Istočnoindijsku kompaniju, a veliki admirali, kolonizatori, trgovci i gusari postavljaju temelje budućem moćnom britanskom imperiju. Godine 1559. ponovno je proglasila neovisnost Anglikanske crkve od Rima i sebe postavila kao vrhovnog crkvenog poglavara. Njenom smrću prekinuta je vladavina dinastije Tudor koja je započela 1485. godine.

Samo jos da dodam...
Elizabetaje pomagala razvoj knjizevnosti nauke i umjetnosti a poseban stil arhitekture njezina vremena,mjesavina renesanse i gotike,nazvan je elizabetanskim stilom...
Sva njena unutrasnja politika se sastojala u ocuvanju vjerskog mira i stabilnosti tenapretku i razvoju kulture i obrazovanja.
U svemu se oslanjala na Donji dom,koji je predstavljao narod,znajuci da drzava pociva upravo na njima...
Vanjska politika joj je bila okrenuta kolonizaciji pokusavajuci na taj nacin izaci iz ekonomskog siromastva...
Njeno doba je prozvano ''zlatnim dobom'' engleske istorije...

[DarkRed]

Mileva Marić, Ajnštajnova supruga Izvor: internet

Da li pisma Mileve Marić i Alberta Ajnštajna otkrivaju kakav je njen doprinos nastanku moderne fizike?

Iako je 19. decembra 1875. godine rođena u Titelu, Mileva je bila đak gimnazije u Sremskoj Mitrovici, od 1887. do 1890. godine, a zbog službe oca Miloša Marića, koji je po matičnim knjigama "vojno lice rođeno u Kaću", koji je u to vreme bio službenik ili "kancelarijant", kako se tada govorilo, u kotarskom sudu najvećeg sremskog grada.

Požutele, ali očito pažljivo vođene školske knjige govore da je Mileva bila odličan učenik, posebno se isticala iz fizike i matematike sa ocenom - izvrstan. Zato uopšte nije čudno što se Mileva Marić posle vojvođanskog školovanja vrlo brzo našla u Cirihu, u kome je 1897. godine i upoznala Alberta Ajnštajna, momka za kojeg ju je vezivalo isto naučno interesovanje ali i ljubav. Albert je bio svestan da će mu samo ozbiljan rad omogućiti posao, a Mileva je na svaki način želela da opravda novac koji je u nju uložila porodica - tako da su oboje indekse punili odličnim ocenama.

Ugledni državni televizijski kanal ABC prikazao je prošle godine dokumentarni film "Ajnštajnova supruga". To je bilo premijerno predstavljanje filma publici u Australiji. Film je uzburkao javnost i to u širem smislu. Radikalno menjajući pogled na naučni rad poznatog naučnika u težnji, da konačno realnost istine bude usvojena i priznata. Pre Australije film je bio prikazan u Americi u kojoj je obavljen znatan deo posla i skupljen deo materijala.

Producent i autor scenarija, Australijanka, Geraldina Hilton, obavila je sama jedan veliki deo mukotrpnog posla oko glavnog lika Ajnštajnove supruge, Mileve Marić, koja je nezasluženo bila potisnuta u zaborav.
Gospodja Hilton za vreme snimanja boravila je jedan period i u Srbiji. U dokumentarcu je prikazan Novi Sad, kao i rodno mesto Mileve Marić i fotografije njenih roditelja.
Producent Geraldina Hilton pisala je komad "Ajnštajnova supruga" više od osam godina. Diplomirani istoričar i politikolog, ona je imala nameru da opiše da Albert Ajnštajn nije bio samostalan kao sto je prikazan u naučnom svetu. Kao i svi veliki naučnici on je zavisio od saradnje i znanja drugih i od informacija.
Albert Ajnštajn, na univerzitetu je imao sreću da se oženi sa koleginicom sa studija koja je bila i briljantan naučnik i njemu posvećen partner. Nažalost, Mileva Marić je bila izbrisana sa stranice naučne istorije usled snage Ajnštajnove reputacije.
Svrha dokumentarca nije da poništi Ajnštajna i njegov izvanredan doprinos fizičkoj nauci dvadesetog veka. Već, da Milevi dodeli zasluženo mesto pored njenog saradnika i muža.
Dugogodišnja istraživanja i detaljne analize učinili su, da ovaj projekat stvori istinitu sliku koja je bila izgubljena u vremenu.
O Milevi Marić sasim malo se pisalo i oskudno je publikovano na engleskom jeziku. Ona je imala puno podržavalaca u Srbiji iz koje je potekla. Na zapadu, šire se o njoj nije znalo, ali značajna i uticajna imena su je priznavala.
Gospodji Hilton prvi je skrenuo pažnju fizicar Even Haris Voker sa svojim nastupom na Svetskoj naučnoj konferenciji 1992. Tom prilikom gospodin Voker je govorio o najvažnijem periodu Ajnštajnovog stvaranja 1905. godine, a tom prilikom su zajedno radili Mileva i Albert Ajnštajn.
Gospodju Hilton je to zainteresovalo da pridje istraživanju uloge Mileve Marić u ukupnom stvaralačkom procesu koji se dotle pripisivao samo Albertu Ajnštajnu.
Gospodja Hilton u svom istraživanju, poslužila se mnogobrojnim izvorima i dokumentima, ali najviše i najznačajnije podatke našla je u ljubavnim pismima supružnika Ajnštajna.
Tako je ona došla do istinite slike jednog briljantnog uma i osobene posebnosti i ličnosti Mileve Marić.
Istraživanje je teklo u etapama:
prvo, služeći se gore navedenim izvorima, a uz dopunu intervjuima najvećih živih umova iz sveta fizike i naučne istorije - Ajnštajnovim naučnim sledbenicima i onima koji su se bavili njegovim naučnim genijem, ntervjuima sa naučnicima koji su znali za Milevin udeo. Služeći se ovim materijalom uspela je: da dodje do približno tačne slike, o vremenu života i stvaranja Mileve i Alberta kao i o njihovom zajedničkom radu, istoj posvećenosti zajedničkoj strasti i ljubavi za fiziku;
Druga etapa je bila, da se što realnije stvori slika ove jedinstvene žene o kojoj nažalost nema mnogo fotografija i pisanih izvora. Zbog toga se pristupilo složenom "oživljavanju" Milevinog lika pomoću više intervjua koji su dopunjeni animacijom, dramaturskim scenama uz glas koji vokalno prati ceo dokumentarac. Tako se stvorila i prikazala, autentičnost bračnog i profesionalog odnosa, para Ajnštajn kao i posebnost i ličnost same Mileve.
Film prikazuje jasno, da je Mileva Marić bila nerazdvojan deo kao naučnik i kompletan partner Ajnštajnovog ranog stvaralačkog perioda i što je najvažnije ravnopravan učesnik najplodnijeg i najznačajnijeg perioda ovog poznatog naučnika.
Takodje, film pokazuje da istorija čini propuste u svojoj čestoj cenzuri i proizvoljnom odbacivanju i prekrajanju autentičnih zbivanja. Cenzura se čini da bi se dale privilegije, za ono što se proceni da treba stvoriti kao apsolutni ideal i usled toga čini se nepravda, prema istini i učesnicima u toj istini. Kao što se desilo u ovom slučaju da bi se sačuvao Ajnštajnov imidž.
Da bismo došli do istine nije cilj da se ponizi Ajnštajnov doprinos nauci, nego da sve svedemo u okvire realnosti. U filmu je Ajnštajn prikazan sa ljudskim osobinama bez nameštene glorifikacije i njegov genije pristupačan je za razumevanje ljudima i u nauci i u svetu.

Kao gledalac mogu da kažem da mi se neobično dopao način i pristup "oživljavanja" lika Mileve Marić. O poteškoćama u vezi sa tim može se pročitati u gornjem tekstu. Mišljenja sam da je uspešno prikazan mentalitet te divne i pametne žene. Žene koja je bila umom genije, a srcem odana mužu, sposobna da dobrovoljno stane u njegovu senku. Da ćutke podnese izdaju muža i svu patnju i bol koju je preuzela na sebe. Kao majka i kao supruga bila je žrtva i moguće, da je i kao žena to bila, usled vremena u kome je živela.
Lepa, bistra, darovita, sigurno da je išla ispred svog vremena.
Bila je neprihvaćena. Odbačena prvo od jevrejske porodice Ajnštajn koja nije prihvatala strance. Odbačena hirovitošću svog supruga za koga se da zaključiti da je bio egoističan, bez osećaja za porodičnu čestitost.
Mislim i da je bio veoma nepošten i bez savesti jer je ubirao plodove slave i priznanja sa brutalnom bezobzirnošću, svestan da su to plodovi i Mileve Marić.
Patio je od dečačkog egocentrizma.
Tako je i kao "nevaljalo dete" slomio skupocenu svoju igračku - jedinstvenu ženu i nejaku decu.

Autor teksta: Geraldine Hilton, producent kuće Melsa Films Pty ltd, Bangalow, N.S.W. Australia

Dokumentarni film "Ajnštajnova supruga" prijavljen je za takmičenje u svojoj kategoriji za filmsku nagradu "EMMY"



(Ko je u prvom planu?... Ona ili on? )

- Po meni se nikad neće u potpunosti rasvetliti uticaj i doprinos Mileve Marić na Naučni rad Alberta Ajnštajna, jer što bi se dopustilo i priznao uticaj inteligentne žene iz "male Srbije" na tako velikog naučnika.

Setio sam se štampane poruke na bodi majci koju sam pronašao i poklonio jednoj devojci. Sa prednje strane odštampan lik Alberta Ajnštajna i natpis:"Iza uspešnog muškarca..." i sa zadnje strane na leđima ispod lika Mileve Marić Ajnštajn natpis "... stoji još uspešnija žena!"

[Lillith]

Na danasnji dan jedno veliko ime zene zasjalo je punom snagom i njoj kao i mnogim savremenicama njenim imamo zahvaliti gde smo danas...

Clara Zetkin

Rodjena je 5 jula 1857.god.u Wiedranu.
Socijalistickom pokretu prilazi jos 1880.god. a 1882.god. mora emigrirati te djeluje unutar proleterskih organizacija u Francuskoj,austrougarskoj,Italiji i Svicarskoj.
OD 1890.god. rukovodi zenskim proleterskim pokretom u Njemackoj,uredjuje spcijal-demokratski list ''Die Gliechheret'' i 1907.god. organizira Prvu medjunarodnu konferenciju zena na kojoj je izabrana za sekretera saveza.
Godine 1910. u Kobenharnu Medjunarodna je konferencija zena proglasila,po njenom prijedlogu,8.mart Danom zena radnica.
Kao pripadnik organizacije spartakovaca za vrijeme Prvog svjetskog rata bila je zatvorena.
Od osnivanja Komunisticke partije Njemacke clan je Centralnog komiteta i poslanik sve do dolaska nacional-socijalista.
U avgustu 1932.god. tesko bolesna,iz Moskve,gdje je zivjela,odlazi u Berlin i u Reichtagu plamenim rijecima upozorava na fasisticku opasnost i potrebu za okupljanje antifasistickih snaga.
Uz svoju bogatu revolucionarnu djelatnost,kao istaknuti politicki radnik njemackog i medjunarodnog radnickog pokreta i suradnik Engelsa i Lenjina Clara Zetkin bila je plodan pisac,publicist i izvanredan govornik.
Napisala je niz djela kao sto su:Duhovni proleterijat,Zensko pitanje i socijalizam,Zene i komunisticka partija,Protiv fasizma i imperijalistickog rata.


Uticaj Clare Zetkin na istoriju covjecanstva je veliki ako se uzme u obzir cinjenica da je njen rad na stvaranju svijesti o jednakosti muskarca i zene urodio plodom.

Hvala ti Clara

[gerbes]

Dian Fossey (16. januara 1932. – 26. decembra 1985.) 18 godina je radila na proučavanju gorila u Ruandi i DR Kongo. Studirala je medicinu i postala lekar, ali je onda prekinula i otišla u ruandsku planinu - nacionalni park da proučava gorile. Rat je prisilio da ode da istražuje na obližnju planinu u DR Kongu. Nakon 18 godina neko je uletio u njen logor i nasmrt je izbo nožem.




Dame Valerie Jane Goodall, (3. aprila, 1934.) engleski primatolog, etiolog i antropolog. Verovatno je poznajete po svojoj 45-ogodišnjoj studiji o životu i socijalnom ponašanju šimpanzi. Osnivač instituta Jane Goodall Institute u Gombe Stream Nacionalnom Parku u Tanzaniji.