Dogodilo se na današnji dan

[Kathy]

Dogodilo se na današnji dan

Danas je petak, 26. januar, 26. dan 2007. Do kraja godine ima 339 dana.

1500.
Španski moreplovac Visente Janes Pinson (Vicente Yanes Pinzon) otkrio je Brazil.

1699.
Potpisan je Karlovački mir, kojim je posle 16 godina okončan austrijsko-turski rat. Mirom koji su u Sremskim Karlovcima sa Otomanskim carstvom sklopile Austrija, Rusija, Poljska i Venecija, Turci su izgubili Ugarsku, Slavoniju, Liku i Baniju, zadržavši preko Save samo Banat i deo Srema do Mitrovice. Venecija je dobila srednju Dalmaciju, Boku Kotorsku do Risna i Moreju (Peloponez).

1788.
Britanski brodovi s prvim naseljenicima iz Engleske, uključujući grupu robijaša, uplovili su u zaliv Botani Bej (Sidnej) u Australiji gde su osnovali koloniju.

1823.
Umro je engleski lekar Edvard Džener (Edward Jenner), pronalazač vakcine protiv velikih boginja. Uočio je da ljudi zaraženi kravljim boginjama ne dobijaju velike boginje ni u vreme epidemija i posle dve decenije rada 1796. je razvio vakcinu, koja je ubrzo u celom svetu prihvaćena kao pouzdana zaštita od smrtonosnih velikih boginja.

1827.
Peru je okončao uniju s Kolumbijom i proglasio nezavisnost.

1841.
Proglašen je britanski suverenitet nad Hongkongom, šest dana pošto je Kina prinuđena da ga ustupi Velikoj Britaniji.

1880.
Rođen je američki general Daglas Makartur (Douglas MacArthur), u Drugom svetskom ratu komandant američkih trupa na Dalekom istoku, koji je u ime SAD u septembru 1945. potpisao kapitulaciju Japana. Potom je postavljen za komandanta savezničkih snaga u Japanu, a u početku rata u Koreji komandovao je snagama Ujedinjenih nacija, ali je smenjen u aprilu 1951. zbog namere da rat prenese na teritoriju Kine.

1885.
Sudanski ustanici Muhameda Ahmeda Abdule, koji se proglasio mahdijem (vođa islama), potukli su Britance, zauzeli Kartum, pogubili engleskog generala Čarlsa Gordona (Charles) i osnovali samostalnu državu. Tek 1898. britansko-egipatska vojska generala Horejša Kičinera (Horatio Kitćener) pobedila je sudanske snage. Sudan je bio pod vlašću Londona do 1. januara 1956.

1891.
Umro je nemački inženjer Nikolaus August Oto (Otto), koji je 1861. napravio prvi benzinski motor, a 1876. izumeo je četvorotaktni motor sa unutrašnjim sagorevanjem, poznat kao ''Oto motor'', što je omogućilo razvoj automobila.

1905.
Kod Pretorije u Južnoj Africi otkriven je ''Kalinan'', najveći dijamant u svetu, težak 3.106 karata.

1918.
Rođen je rumunski diktator Nikolae Čaušesku (Nicolae Ceausescu), koji je preuzeo vlast 1965, postavši generalni sekretar vladajuće Komunističke partije Rumunije. Učvrstio se 1967, kad je izabran za predsednika Državnog saveta, a 1975. postao je predsednik Rumunije i ubrzo je izgradio snažan kult ličnosti, oslanjajući se u vladanju najviše na ozloglašenu političku policiju Sekuritate. Posle decembarske pobune naroda 1989, kojoj se ubrzo pridružila vojska, zbačen je s vlasti i 25. decembra je, posle tajnog suđenja, streljan sa suprugom Elenom.

1924.
U ŠSR-u je drugi Svesavezni kongres Sovjeta odlučio da telo sovjetskog diktatora Vladimira Lenjina, koji je umro pet dana ranije, bude očuvano balsamovanjem. Takođe je odlučeno da u čast Lenjina bivša prestonica carske Rusije Petrograd bude preimenovan u Lenjingrad.

1925.
Rođen je američki filmski glumac i režiser Pol Njumen (Paul Newman), koji se istakao psihološki iznijansiranim interpretacijama likova snažnih individualnih svojstava. Filmovi: ''Dugo toplo leto'', ''Slatka ptica mladosti'', ''Nasilje'', ''Buč Kesidi i Sandens Kid'', ''Sudija za vešanje'', ''Žaoka'', ''Pakleni toranj'', ''Bafalo Bil i Indijanci'', ''Boja novca'' (Oskar), režija - ''Rejčel, Rejčel'', ''Uticaj gama zraka na sablasne nevene''.



1934.
Potpisan je desetogodišnji nemačko-poljski pakt o nenapadanju, čime je Adolf Hitler osigurao mir na istoku, ali ga to nije omelo da 1. septembra 1939. napadne Poljsku i otpočne Drugi svetski rat.

1942.
Iskrcavanjem u Severnu Irsku, u Drugom svetskom ratu su prvi američki vojnici stigli u Evropu, u kojoj su tada Nemci ratovali samo na istočnom frontu i u Jugoslaviji. Trupe SAD uključile su se u borbe u Evropi 1943. napadom na Italiju.

1947.
U avionskoj nesreći u Danskoj poginuo je švedski prestolonaslednik Gustav Adolf, iza kojeg je ostalo petoro dece, uključujući sadašnjeg kralja Švedske Karla XVI Gustava (Carl).

1950.
Indija je formalno proglašena republikom u okviru Britanskog komonvelta.

1965.
Hindi je postao zvanični jezik Indije, što je izazvalo nemire na jugu zemlje gde stanovništvo govori drugim jezicima, pa je vlada Indije u februaru 1965. odlučila da u zvaničnoj upotrebi ostane i engleski.

1972.
Iznad Čehoslovačke je, posle eksplozije podmetnute bombe, pao avion JAT-a ''DC-9'' na liniji Kopenhagen-Beograd. Poginulo je 26 putnika i članova posade, a pad sa gotovo 10.000 metara preživela je jedino stjuardesa Vesna Vulović.

1973.
Umro je američki filmski glumac rumunskog porekla Edvard Robinson (Edward), koji se proslavio ulogama gangstera u kriminalističkim filmovima, ali je ispoljio i sjajan komičarski talenat. Filmovi: ''Mali Cezar'', ''Tigrova čeljust'', ''Kid Kalabed'', ''Neočekivani dr Gliterbauz'', ''Čitav grad priča'', ''Dvostruka odšteta'', ''Žena na prozoru'', ''Rt Largo'', ''Nasilje'', ''Zeleno sunce''.

1977.
Jugoslavija i Španija su zaključile sporazum o uspostavljanju diplomatskih odnosa i otvaranju misija u Madridu i Beogradu na nivou ambasada.

1990.
Umrla je američka filmska glumica Ava Gardner, koja je nesvakidašnjom pojavom izmenila tip filmske lepotice i ostvarila niz uloga tajanstvenih i inteligentnih žena. Snimila je oko 60 filmova. Filmovi: ''Ploveće pozorište'', ''Snegovi Kilimandžara'', ''Sunce se ponovo rađa'', ''Usamljena zvezda'', ''Naga Maja'', ''Noć iguane'', ''Pedeset pet dana u Pekingu'', ''Sudija za vešanje'', ''Mogambo'', ''Bosonoga kontesa''.



1993.
Savet bezbednosti UN osudio je napad Hrvatske na Republiku Srpsku Krajinu, teritoriju pod zaštitom Unprofora, ali nije predvideo nikakve kaznene odredbe, što je, praktično, značilo prećutno odobravanje.

1994.
Rumunija je postala prva bivša članica Varšavskog ugovora s kojom je NATO potpisao dokument ''Partnerstvo za mir''.

1996.
Senat SAD odobrio je sporazum START-2 o smanjivanju broja američkih i ruskih strateških nuklearnih raketa.

1997.
Policija je u Beogradu upotrebila silu, suzbivši demonstracije nekoliko desetina hiljada ljudi koji su protestovali zbog poništenja njihove volje na lokalnim izborima.

2000.
Više od godinu dana pošto je DNK test ukazao na mogućnost da je nekadašnji predsednik SAD Tomas Džeferson (Thomas Jefferson) imao sina s njegovom crnom robinjom Seli Hemings (Sally), Džefersonova fondacija je priznala da je on bio otac jednog a možda i svih šestoro njene dece.

2001.
Zemljotres u zapadnoj indijskoj državi Gudžarat usmrtio je najmanje 18.000 ljudi.

2003.
Američka teniserka češkog porekla Martina Navratilova (46) osvojila je sa indijskim teniserom Leanderom Paesom titulu na otvorenom prvenstvu Australije u konkurenciji mešovitih parova, postavši najstariji teniser koji je osvojio jedan gren slem turnir.

2004.
Umro je srpski glumac Mihajlo Paskaljević ''Bata'', koji je široku popularnost stekao nizom uloga u humorističkim televizijskim serijama i u filmskim komedijama poput ''Sumnjivog lica'', ''Diližanse snova'' i filma ''Silom otac''. Najupečatljivije kreacije u pozorištu ostvario je kao kapetan Jerotije u ''Sumnjivom licu'' Branislava Nušića i Estragon u drami ''Čekajući Godoa'' Semjuela Beketa.

[Kathy]

Dogodilo se na današnji dan

Danas je subota, 27. januar, 27. dan 2007. Do kraja godine ima 338 dana.

1756.
Rođen je austrijski kompozitor Volfgang Amadeus
Mocart (Wolfgang, Mozart), jedan od najvećih u istoriji muzike.
Posle preseljenja iz rodnog Salcburga u Beč bio je okružen
spletkama zavidljive i stvaralački jalove dvorske muzičke kamarile
i doživeo je finansijski krah. Posle smrti 1791. sahranjen je u
zajedničku sirotinjsku grobnicu u Beču. Kao ''čudo od deteta'' na
turnejama je obišao veći deo Evrope. Već u šestoj godini napisao
je prvu kompoziciju, u osmoj sonate, u devetoj simfonije, u 11.
oratorijum, a u 12. operu ''Jednostavna prevara''. Napisao je više od
600 dela, uključujući opere, simfonije, koncerte za
klavir,violinu, flautu, klarinet, hornu i druge instrumente,
gudačke kvartete, kvintet sa klarinetom (''Mala noćna muzika''),
sonate za klavir i za violinu, kantate, mise (''Rekvijem'', ''Misa
solemnis'',''Velika misa u c-molu''). Ostala dela: opere ''Figarova
ženidba'', ''Čarobna frula'', ''Otmica iz Seraja'', ''Don Djovani'',
''Tako čine sve'', ''Idomeneo'', simfonije ''Hafner simfonija'',
''Lincerska simfonija'', ''Praška simfonija'', ''Simfonija u g-molu'',
''Jupiter simfonija''.



1775.
Rođen je nemački filozof Fridrih Vilhelm Šeling
(Friedrić Wilhelm Sćelling), s Imanuelom Kantom (Immanuel),
Johanom Fihteom (Johann Fićte) i Fridrihom Hegelom (Friedrić)
tvorac nemačkog idealizma. Dela: ''Ideje za filozofiju prirode'', ''O
svetskoj duši'', ''Prvi nacrt sistema prirodne filozofije'',
'Transcedentalni idealizam'', ''Predavanja o filozofiji umetnosti'',
''Izlaganje mog sistema filozofije'', ''Bruno ili o prirodnom i
božanskom principu stvari'', ''Filozofija i religija'', ''Istraživanje
suštine ljudske slobode'', ''Filozofija mitologije''.

1777.
Rođen je srpski monah i pisac Lukijan Mušicki,
upravnik manastira Šišatovac, čcije su pesme nadahnute
rodoljubljem, humanizmom i prosvetiteljskim idejama imale veliki
uticaj na savremenike, naročito ''Glas harfe šišatovačke''.
Smenjen je s dužnosti upravnika Šišatovca jer njegove ideje nisu
bile po volji mitropolita Stefana Stratimirovića. Oduševljavao se
Dositejem Obradovićem i bio prijatelj Vuka Karadžića.

1822.
Na skupštini u Epidauru grčki ustanici su
proglasili nezavisnost Grčke, koju je Otomansko carstvo priznalo
tek 1829.

1832.
Rođen je engleski pisac i matematičar Čarls
Latvidž Dodžson (Charles Lutwige Dodgson), poznat kao Luis Kerol
(Lewis Carroll), čiju prozu odlikuju humor i fantastika, po čemu
je blizak potonjem nadrealizmu. Dela: ''Alisa u zemlji čuda'', ''Kroz
ogledalo''.

1859.
Rođen je nemački car i pruski kralj Fridrih
Vilhelm II Viktor Albert (Friedrić Wilhelm), tvorac politike
prodora na istok i izazivač niza vojno-diplomatskih kriza,
uključujući objavu rata Srbiji 1914, čime je postao neizbežan
Prvi svetski rat. Na presto Nemačkog carstva je stupio 1888, a
1918. je, posle poraza Nemačke, primoran da abdicira i pobegne u
Holandiju, koja je odbila da ga izruči saveznicima radi suđenja za
ratne zločine.

1865.
Španija je priznala nezavisnost Perua.

1885.
Rođen je američki kompozitor Džerom Kern
(Jerome), otac mjuzikla. Njegova opereta ''Ploveće pozorište'' jedna
je od najboljih u istoriji pozorišta SAD. Komponovao je i filmsku
muziku.

1901.
Umro je italijanski kompozitor Djuzepe Verdi
(Giuseppe), uz Riharda Vagnera (Rićard Wagner) najistaknutiji
romantičarski operski stvaralac 19. veka. Prve opere stvarao je u
duhu slobodarske nacionalne ideje pokreta rizorđimento, a kasnije
su vrhunac italijanskog romantizma - spoj tradicionalne
melodioznosti i psihološke karakterizacije ličnosti, uz izvanredno
usaglašen tekst i muziku. Dela: opere ''Nabuko'', ''Travijata'',
''Trubadur'', ''Rigoleto'', ''Bal pod maskama'', ''Moć sudbine'', ''Don
Karlos'', ''Aida'', ''Otelo'', ''Falstaf''.

1916.
U Berlinu je osnovana revolucionarna organizacija
''Savez Spartaka'', preteča Komunističke partije Nemačke, osnovane u
decembru 1918.

1919.
Umro je mađarski pisac Endre Adi (Ady), čija je
poezija označila prelom u modernoj mađarskoj lirici. Sugestivnom
snagom vizija, s novim asocijacijama i naglaskom rečima i iskazima,
podigao je mađarski pesnički jezik na zavidnu visinu. Dela: ''Nove
pesme'', ''Krv i zlato'', ''Na kolima Ilije Gromovnika'', ''Voleo bih da
me vole'', ''Ko je mene video?'', ''Na čelu mrtvih''.

1924.
Jugoslavija je u Rimu potpisala pakt o prijateljstvu
i saradnji sa Italijom i sporazum kojim je Rijeka predata Italiji.

1926.
Engleski pronalazač Džon Logi Berd (John Logie
Baird) u Londonu je prvi put javno demonstrirao televiziju.

1942.
U ''Igmanskom maršu'' u Drugom svetskom ratu glavnina
Prve proleterske brigade je tokom druge neprijateljske ofanzive
prešla 100 kilometara od Jahorine do Foče, preko Sarajevskog polja
i planine Igman. Marš više od 700 boraca, od kojih 50 ranjenih i
bolesnih, trajao je 18 časova kroz dubok sneg, pri temperaturi
minus 32 stepena celzijusa. U maršu su promrzla 172 borca i nekima
su bez anestezije amputirani delovi tela.

1944.
Komandant Lenjingradskog fronta, ruski general Leonid
Govorov objavio je u Drugom svetskom ratu da je Crvena armija
porazila Nemce i potpuno oslobodila Lenjingrad, čijih je tri
miliona žitelja bilo u blokadi od septembra 1941. Tokom nemačke
opsade 716.000 Lenjingrađana izgubilo je krov nad glavom, uništeno
je 526 škola, 840 fabrika, 101 muzej i mnoštvo drugih znamenitih
građevina, a na Piskarevskom groblju sahranjena je polovina
gradskog stanovništva, od kojih je većina umrla od gladi.

1945.
Sovjetske jedinice su na juriš i uz znatne gubitke
oslobodile Aušvic, najveći nacistički koncentracioni logor u
Drugom svetskom ratu. U logoru je ostalo oko 7.000 zatočenika koje
Nemci u žurbi nisu stigli da pobiju. U gasnim komorama Aušvica
ubijeno je, uključujući decu i žene, najmanje milion i po ljudi,
najviše Jevreja. U logoru je ubijeno više od 25.000 Jugoslovena.



1964.
Francuska je uspostavila diplomatske odnose s Kinom.

1967.
Pripremajući se za let na Mesec, trojica američkih
astronauta poginula su u svemirskom brodu ''Apolo 1'', u kojem je izbio
požar.

1967.
ŠSR, SAD i 60 drugih zemalja potpisalo je sporazum
o zabrani nuklearnih eksperimenata u stratosferi.

1969.
U Bagdadu je pogubljeno 14 ljudi, među njima devet
Jevreja, koje su iračke vlasti optužile da su izraelski špijuni.

1973.
U Parizu su ministri inostranih poslova SAD,
Severnog Vijetnama, privremene revolucionarne vlade Južnog
Vijetnama i Južnog Vijetnama potpisali ugovor o prestanku rata u
Vijetnamu. Rat je ipak potrajao do kraja aprila 1975. i okončan je
porazom SAD.

1980.
Umro je srpski književni i pozorišni kritičar
jevrejskog porekla Eli Finci. Posle Drugog svetskog rata bio je
direktor ''Borbe'', ''Nolita'', Jugoslovenske knjige, Jugoslovenskog
dramskog pozorišta, glavni urednik časopisa ''Književnost''. Dela:
pozorišne kritike u zbirkama ''Više i manje od života I- V'',
''Stvarnost i iluzije'', studija ''Deni Didro'', ogledi o Miroslavu
Krleži, Augustu Cesarcu, Jovanu Skreliću, Djorđu Jovanoviću,
Branimiru Chosiću, Marinu Držiću.

1981.
Najmanje 500 ljudi poginulo je na indonežanskom
feribotu ''Tampomas II'', koji je posle požara potonuo u Javanskom
moru.

1991.
Američka avijacija je u Zalivskom ratu otpočela
masovno bombardovanje drugog po veličini iračkog grada Basre.

1995.
Burmanski vojnici postigli su ključnu pobedu nad
karenskim pobunjenicima, osvojivši glavnu bazu u džungli uz
granicu s Tajlandom. Pobuna manjinskih Karena (više od tri miliona
ljudi u planinama istočne Burme) otpočela je ubrzo pošto je Burma
1948. dobila nezavisnost od Velike Britanije.

1996.
U Nigeru je vojnim udarom oboren prvi demokratski
izabran predsednik Mahamane Usman (Ousmane).

2002.
U eksploziji u skladištu oružja u glavnom gradu
Nigerije Lagosu poginulo je više od 1.000 ljudi.

2003.
Skupština Srbije usvojila je Ustavnu povelju kojom
je federalna država Savezna Republika Jugoslavija preobražena u
znatno labaviju Državnu zajednicu Srbija i Crna Gora.

2006.
Umro je nemački političar Johanes Rau (Johannes),
bivši predsednik Nemačke i dugogodišnji ministar predsednik
pokrajine Severna Rajna - Vestfalija, koji će ostati upamćen po
maksimi: Miriti, ne zavađati!

- Danas je Savindan, praznik u spomen na velikog srpskog
prosvetitelja i zaštitnika školstva Svetog Savu, oca srpske
državotvornosti, prvog srpskog arhiepiskopa, utemeljivača srpske
diplomatije, književnosti, zakonodavstva, zdravstva. Prva proslava
Svetog Save kao školskog patrona održana je 1812. u Zemunu, odakle
se brzo proširila u sve delove srpstva. Himna Svetom Savi prvi put
je izvedena 1839. u Segedinu, a za školsku slavu u kneževini
Srbiji Savindan je proglašen u januaru 1840.

[Kathy]

Dogodilo se na današnji dan

Danas je nedelja, 28. januar, 28. dan 2007. Do kraja godine ima 337 dana.

814.
Umro je franački car Karlo Veliki (Charlemagne,
Carolus Magnus), koji je od dolaska na presto 768. krojio sudbinu
Evrope i proširio Franačko carstvo od Severnog mora do Italije i
od Atlantika do Češke. Papa Lav III (Leo) krunisao ga je 800. za
rimskog cara. Njegova osvajanja, uz nasilno pokrštavanje i
pretvaranje slobodnih seljaka u kmetove, omogućila su feudalizam u
zapadnoj Evropi, a cezaropapistička ambicija (mešanje u teološka
pitanja i crkvene poslove) trasirala je put otpadanja zapadne crkve
od pravoslavlja. Kumovao je odluci crkve na Zapadu da - zbog
nepravilnog prevoda dokumenata Sedmog vaseljenskog sabora s grčkog
na latinski - ne prihvati pravoslavno učenje o ikonama, a podupro
je i jeretičko učenje o Svetom Duhu (fillioque), prema kojem Sveti
Duh ishodi i iz Sina a ne samo iz Boga Oca.

1457.
Rođen je engleski kralj Henri VII (Henry), otac
Henrija VIII i osnivač dinastije Tjudor (Tudor). Njegovim dolaskom
na presto 1485. okončan je četrdesetogodišnji ''Rat dveju ruža'' -
nazvan tako jer je dinastija Lankastra (Lancaster), s kojom je Henri
VII bio u srodstvu, imala u grbu crvenu, a dinastija Jorka (York)
belu ružu. Presto je osigurao pobedom u bici kod Bosvorta 1485, u
kojoj je poginuo kralj Ričard III (Rićard), a 1486. ujedinio je
kuće Lankastar i Jork oženivši se Elizabet (Elizabeth), sestrom
Ričarda III. Tokom vladavine do smrti 1509. zaveo je režim
apsolutizma.

1547.
Umro je engleski kralj Henri VIII, surovi
apsolutista, koji je raskidom s rimokatoličkom crkvom 1534. izveo
crkvenu reformaciju proglašenjem anglikanske crkve, nezavisne od
Vatikana, s kraljem kao verskim poglavarom. Ženio se šest puta, a
s papom je raskinuo kad nije dobio dozvolu da se razvede od Katarine
Aragonske (Catherine of Aragon) i oženi Anom Bolen (Anne Boleyn),
koju je kasnije pogubio. Proširio je vlast na Vels, Škotsku i
Irsku i izgradio jaku flotu.

1596.
Umro je engleski gusar i admiral Frensis Drejk
(Francis Drake), prvi Englez koji je od 1577. do 1580. oplovio svet.
Njegovi gusarski napadi na španske brodove doprineli su engleskom
osvajanju kolonija, posebno u severnoj Americi, a odigrao je i jednu
od ključnih uloga u pobedi britanske ratne mornarice 1588. nad
španskom ''Nepobedivom armadom'' u bici u Lamanšu. Preneo je 1586.
krompir u Evropu iz Amerike.

1689.
Britanski parlament objavio je abdikaciju kralja
Džejmsa II (James), poslednjeg iz dinastije Stjuart (Stuart),
zbačenog zbog naturanja rimokatoličanstva.

1812.
Rođen je srpski državnik Ilija Savić, poznat kao
Ilija Garašanin, čije je delo ''Načertanije'', objavljeno 1844,
predviđalo oslobađanje svih Južnih Slovena i stvaranje velike
jugoslovenske države pod vođstvom Srbije. Zalagao se i za Savez
balkanskih naroda koji bi se zajedno oduprli Turskoj. Sin je trgovca
Milutina Savića iz sela Garaši kod Kragujevca i prezime je uzeo
prema nazivu rodnog mesta. Karijeru je počeo kao oficir 1837. i bio
prvi starešina vojske kneza Miloša Obrenovića, ali je posle
abdiciranja kneza Miloša 1839. morao u izbeglištvo. Po povratku u
otadžbinu od 1843. do 1852. bio je ministar unutrašnjih dela, do
1853. ministar spoljnih poslova, ali je smenjen pod pritiskom
Rusije, iako se protivio austrofilskoj politici kneza Aleksandra
Karađorđevića i smatrao da Srbija treba da se osloni na Rusiju i
Francusku. Ponovo je postao ministar unutrašnjih dela 1858. i
odluka Svetoandrejske skupštine o zbacivanju dinastije
Karađorđević najviše je njegova zasluga. Na poziv kneza Mihaila
Obrenovića, postao je 1861. šef vlade i diplomatije. Prihvatio je
njegovu ideju o savezu s Crnom Gorom, Grčkom i Rumunijom u
pripremanju ustanka protiv Turaka, takođe je vodio tajne pregovore
o ustanku s prvacima Srba u Bosni i Šiptara, ali je otpušten 1867.
zbog protivljenja kneževoj ženidbi s Katarinom Konstantinović.

1841.
Rođen je engleski novinar i istraživač Džon
Roulends (John Rowlands), poznat kao Henri Morton Stenli (Henry,
Stanley), koji se proslavio 1871. ''spasavanjem'' škotskog
istraživača Dejvida Livingstona (David Livingstone), za kojeg se
pogrešno verovalo da se izgubio u Africi. Potom je putovao u Afriku
više puta do 1889. i otkrio je Albertovo, Edvardovo i Leopoldovo
jezero, planinski masiv Ruvenzori i ispitao veliki deo basena reke
Kongo.

1857.
Rođen je srpski političar i publicista Stojan
Protić, jedan od tvoraca Radikalne stranke, prvi premijer
Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, jer je regent Aleksandar
Karađorđević ponudio njemu da sastavi vladu umesto vođi radikala
Nikoli Pašiću. Izdavao je i uređivao časopis ''Delo'' i list
''Ođek''. Dela: ''O Makedoniji i Makedoncima'', ''Srbi i Bugari u
Balkanskom ratu'', ''Albanski problem i Srbija i Austro-Ugarska'',
''Tajna konvencija između Srbije i Austro-Ugarske''.

1871.
Francuska je kapitulirala u ratu s Pruskom i predala
Pariz.

1878.
U Nju Hevnu u SAD puštena je u rad prva telefonska
centrala, dve godine pošto je Aleksander Grejem Bel (Alexander
Graham Bell) patentirao telefon.

1884.
Rođen je švajcarski fizičar, balonista i
istraživač morskih dubina Ogist Pikar (Auguste Pičard), profesor
Univerziteta u Briselu. Proučavao je radioaktivnost, atmosferski
elektricitet i kosmičke zrake. Postao je 1931. prvi čovek koji je
dospeo u stratosferu, popevši se balonom do 15.780 metara, a 1934.
do 17.550 metara. Od 1938. spuštao se batiskafom 48 puta u okeanske
dubine i do 4.000 metara.

1887.
Rođen je poljski pijanista jevrejskog porekla Artur
Rubinštajn (Rubinstein), čije se virtuozno muziciranje odlikovalo
bogatstvom emocija i žestokim temperamentom. Nenadmašno je
tumačio Frederika Šopena (Fryderyk Chopin), Ludviga van Betovena
(Ludwig, Beethoven), Roberta Šumana (Sćumann) i savremene španske
kompozitore. Napisao je memoarsko delo ''Godine moje mladosti''.



1906.
Rođen je grčki revolucionar Vafijadis Markos,
vođa grčkih partizana i komandant Demokratske armije Grčke u
građanskom ratu od 1946. do 1949. Iz Anadolije je, kao i stotine
hiljada Grka, emigrirao 1923. zbog terora Turske. Posle nemačke
okupacije Grčke u Drugom svetskom ratu pobegao je iz zatvora na
ostrvu Gaudos i priključio se pokretu otpora. Bio je politički
komesar Desete divizije Narodnooslobodilačke vojske (ELAS) i potom
Makedonske grupe divizija ELAS. Kad je ELAS rasformiran posle
kapitulacije vođa Narodnooslobodilačkog fronta (EAM) 12. februara
1945, s delom rukovodstva EAM organizovao je oružanu borbu protiv
kraljevskog režima. Početkom 1947. postao je vrhovni komandant
Demokratske armije Grčke, posle izbora na teritoriji pod kontrolom
njegovih snaga u avgustu 1947. proglasio je republiku, a u decembru
obrazovao privremenu demokratsku vladu. Zbog sukoba u rukovodstvu
isključen je u novembru 1948. iz Centralnog komiteta Komunističke
partije Grčke, posle čega je emigrirao u ŠSR, a u zemlju se
vratio pred kraj života.

1912.
Rođen je američki slikar Džekson Polok (Jackson
Pollock), začetnik i najistaknutiji predstavnik apstraktnog
ekspresionizma. Njegove slike odlikuje specifična espresija
nervoznog impulsivnog pokreta, sklonost dramatskim sukobima i duboka
angažovanost koja im daje karakter intimne ispovesti. Raskinuo je s
tradicionalnim shvatanjem slike, odbacio stalak i slikarsku četkicu
i slikao na podu, cedeći boju iz tube i upotrebljavajući
materijale i pomagala koja mu se slučajno nađu pri ruci. U toj
tehnici naslikao je mnoga platna u kojima je napet, vibrantan potez,
sledeći unutarnje impulse poput osetljive kazaljke, stvarao na
površini živu kaligrafsku arabesku.

1919.
Umro je nemački sociolog, istoričar i književni
istoričar Franc Mering (Franz Mehring), jedan od vođa i
teoretičara levog krila nemačke socijaldemokratije i osnivača
'Saveza Spartaka'' i Komunističke partije Nemačke. Dela:
''Biografija Karla Marksa'' (tri knjige), ''Istorija nemačke socijalne
demokratije'' (četiri knjige), studija ''Legenda o Lesingu''.

1928.
Umro je španski pisac i političar Visente Blasko
Ibanjes (Vicente Blasco Ibanez), kojem je svetsku slavu doneo roman
''Četiri jahača apokalipse''. Celog života borio se za demokratiju
i slobodu otadžbine, a kad je 1923. u Španiji zavedena diktatura
stavio se na čelo borbe za demokratiju i napisao brošuru
''Razobličeni Alfonso XIII'', koja je odigrala ogromnu ulogu u
rušenju monarhije. U mladosti je osnovao uticajni list ''El Pueblo''.
Ostala dela: romani ''Među pomorandžama'', ''Trska i glib'',
''Krovinjara'', ''Krv i arena'', ''Horda'', ''Mrtvi zapovedaju'',
''Katedrala'', ''Uljez'', ''Podrum'', ''Mare Nostrum'', ''Kolumbo''.

1930.
U Španiji je okončana diktatura Migela Prima de
Rivere (Miguel).

1935.
Island je postao prva zemlja u kojoj je legalizovan
abortus iz medicinskih ili socijalnih razloga.

1939.
Umro je irski pisac Vilijam Batler Jejts (William
Butler Yeats), dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1923, čija
je lirika kosmopolitska, sa osloncem na helensku i romejsku
(vizantijska) simboliku, ali i duboko vezana za irsko tlo i keltsku
tradiciju. Dostigao je zrelost pravog majstora, jednog od najvećih
u literaturi na engleskom jeziku. Dela: poezija ''Oisinova lutanja'',
''Vetar u trsci'', ''Ostrvce na jezeru Inisfri'', ''Toranj'', drame
''Grofica Ketlin'', ''Žuđena zemlja'', ''Mačka i mesec'', eseji
''Keltski suton'', ''Ideje dobra i zla'', ''Sanjarenja o detinjstvu i
mladosti'', autobiografsko delo ''Autobiografija''.

1943.
Nemački vođa Adolf Hitler objavio je u Drugom
svetskom ratu mobilizaciju svih Nemaca sposobnih za borbu.

1950.
Francuski parlament ratifikovao je sporazum prema
kojem su Vijetnam, Laos i Kambodža postale nezavisne države u
okviru Francuske unije.

1962.
Američki vasionski brod bez posade ''Rendžer III''
je, umesto da se spusti na Mesec, promašio cilj za 35.200
kilometara.

1986.
U eksploziji američkog vasionskog šatla
''Čelendžer'', 72 sekunde posle lansiranja iz Kejp Kaneverala,
poginulo je svih sedam astronauta.

1990.
Poljska ujedinjena radnička partija (komunisti) je
rasformirana, a osnovana je Socijaldemokratija republike Poljske
koja se opredelila za tržišnu privredu i demokratsku državu.
Lider nove stranke Aleksandar Kvašnjevski (Aleksander Kwasniewski)
postao je 1995. šef države, pobedivši na izborima Leha Valensu
(Leć Valesa).

1994.
Tri italijanska novinara ubijena su u Mostaru, a
odgovornost nije nikom jasno pripisana.

1995.
U najkrvavijem sukobu od početka nasilja islamskih
terorista u Egiptu poginulo je 14 terorista, dvojica policajaca i
dvojica prolaznika koji su se našli u unakrsnoj vatri.

1998.
U Indiji je osuđeno na smrt svih 26 optuženih za
učešće u zaveri radi ubistva bivšeg premijera Radživa Gandija
(Rajiv Gandhi).

2002.
Ekvadorski avion ''Boing 727'' srušio se u vulkan
Kumbal u Kolumbiji, što nije preživeo niko od 92 putnika i člana
posade.

2004.
Artur Takač, jugoslovenski sportista i
dugogodišnji visoki funkcioner Međunarodnog olimpijskog komiteta,
nestao je u snežnoj mećavi na Kopaoniku.

2004.
Komisija lorda Hatona (Hutton) skinula je bilo kakvu
odgovornost s britanskog premijera Tonija Blera (Tonny Blair) za
samoubistvo eksperta za iračko oružje Dejvida Kelija (David
Kelly), ali je optužila BBC zbog načina izveštavanja o tome.
Predsedavajući uprave BBC Gevin Dejvis (Gavyn Davies) podneo je
ostavku.

2006.
Umro je srpski književnik Duško Trifunović, jedan
od najznačajnijih predstavnika takozvane estradne, govorne poezije.
Dela: zbirke pesama ''Zlatni kuršum'', ''Pobednički krug'', ''Šarena
laža'', ''Slobodni pad'', ''Jetke pripovetke'', ''Tumač tiranije'',
''Bukvalno tako'', ''Poezija'', ''Šok soba'', romani ''Gola seča'',
''Kazneni prostor'', ''Anđel do anđela'', ''Davno i daleko''. Pop i rok
muzičari sa prostora bivše Jugoslavije komponovali su muziku na
Trifunovićeve stihove, a mnoge pesme su odmah postale hitovi (''Ima
neka tajna veza'', ''Šta bi dao da si na mom mestu, ''Pristao sam,
biću sve što hoće'', ''Ti si mi bila u svemu naj, naj'', ''Glavo
luda'')..



2006.
U poljskom gradu Katovice pod teretom snega pao je
krov na sajmištu, u trenutku kad se u objektu nalazilo oko 700
ljudi. Poginule su 64 osobe, a povređeno je 160.

[Kathy]

Dogodilo se na današnji dan

Danas je ponedeljak, 29. januar, 29. dan 2007. Do kraja godine ima 336 dana.

1412.
Srpski despot Stefan Lazarević potpisao je zakon o rudarstvu - jedinstven po sadržini i opremi, čija je pravna i istorijska vrednost prelazila nacionalne granice - i deo statuta grada Novo Brdo, velikog rudarskog centra na Kosovu i Metohiji.

1635.
Osnovana je Francuska akademija.

1676.
Ruski car postao je Fjodor III Romanov, posle smrti oca Alekseja. Bio je na prestolu do 1682.
kad ga je nasledio polubrat Petar Veliki - ali su zemljom, jer je bio maloletan i bolešljiv, upravljali njegovi ujaci, bojari Miloslavski. Tokom njegove vladavine Rusija je učvrstila vlast na ogromnim novoosvojenim teritorijama u Povoložju, Sibiru i Ukrajini i omogućen je razvoj zanata, rudarstva i trgovine.

1688.
Rođen je švedski filozof i prirodnjak Emanuel Svedberj (Swedberg), poznat kao Emanuel Svedenborj (Swedenborg), autor mističko-teozofskog učenja o prirodi, posebno o ljudskoj prirodi. O njegovim vizijama pisao je Imanuel Kant (Immanuel) u spisu ''Snovi jednog duhovnika''. Ubrzo posle njegove smrti 1772. pojavila su se ''Društva svedenborjista'', iz kojih je nastala Crkva Novog Jerusalima. Dela: ''Opera philosophica et mineralia'', ''Arcana coelestica'', ''De nova Hierosolyma''.

1782.
Rođen je francuski kompozitor Danijel Fransoa Espri Ober (Daniel Francois Esprit Auber), autor opera u kojima se smenjuju govorne i pevačke deonice. Dela: opere ''Fra Diavolo'', ''Crni Domino'', ''Bludni sin'', ''Nema iz Portičija''.

1843.
Rođen je američki državnik Vilijam Mekinli (William McKinley), predsednik SAD od 1897. do 1901, koji je 1898. objavio rat Španiji da bi od nje preoteo Filipine, Portoriko, Guam i Kubu, započevši tako eru američkog imperijalizma. Zajedno sa evropskim silama, učestvovao je u gušenju prvog antikolonijalnog ustanka kineskog naroda od 1899. do 1901, poznatog kao ''Bokserski ustanak'', kako bi nametnuo režim slobodne trgovine i omogućio američkom kapitalu prodor u Kinu. Ubijen je 1901. u atentatu.

1856.
Ustanovljen je ''Viktorijin krst'', najviše britansko vojno odlikovanje.

1860.
Rođen je ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, čiji stil se odlikuje jednostavnošću, izvanrednim darom zapažanja i specifičnom atmosferom, bliskom impresionističkom postupku. Njegove drame i pojedine novele nemaju fabulu u klasičnom smislu, nego su najčešće psihološki izvanredno naslikane ispovesti o unutarnjim burama i sukobima. Pozorištu je otvorio nove puteve i sam stvorio novi dramski oblik ''lirsku dramu'' i izvršio ogroman uticaj na svetsku literaturu, posebno dramu. Dela: drame ''Galeb'', ''Tri sestre'', ''Ujka Vanja'', ''Višnjik'', novele i pripovetke ''Čovek u futroli'', ''Arhijerej'', ''Kuća na sprat'', ''Dušica'', ''Tri godine'', ''Ogrozd'', ''Paviljon broj 6'', ''Stepa'', ''Seljaci'', ''Činovnikova smrt'', ''U uvali'', zbirke humoreski ''Melpomenine bajke'', ''Šarene priče''.

1862.
Rođen je engleski kompozitor Frederik Dilijes (Frederick Delius), impresionista poznat po simfonijama (''Pariz - pesma velikog grada'', ''Brigg Fair''). Komponovao je i opere i koncerte, uključujući ''Misu života'', inspirisanu delom nemačkog filozofa Fridriha Ničea (Friedrić Nietzsće) ''Tako je govorio Zaratustra''.

1866.
Rođen je francuski pisac Romen Rolan (Romain Rolland), jedan od najvećih mistika francuske literature 20. veka, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1915. Bio je duboko zainteresovan i aktivno uključen u sva bitna socijalna, politička i duhovna zbivanja, uključujući ''aferu Drajfus'', fenomen komunizma, borbu protiv fašizma, nastojanja da bude postignut svetski mir. Dela: romani ''Žan Kristof'' (10 knjiga), ''Kola Brenjon'', 12 drama pod zajedničkim nazivom ''Pozorište revolucije'', romansirane biografije Ludviga van Betovena (Ludwig, Beethoven), Mikelanđela Buonarotija (Mićelangelo Buonarroti), Lava Tolstoja, Fridriha Hendla (Friedrić Haendel), Mahatme Gandija (Gandhi), antiratni spis ''Iznad meteža''.

1867.
Rođen je španski pisac i političar Visente Blasko Ibanjes (Vicente Blasco Ibanez), kojem je svetsku slavu doneo roman ''Četiri jahača apokalipse''. Celog života borio se za demokratiju i slobodu otadžbine, a kad je 1923. u Španiji zavedena diktatura stavio se na čelo borbe za demokratiju i napisao brošuru ''Razobličeni Alfonso XIII'', koja je odigrala ogromnu ulogu u rušenju monarhije. U mladosti je osnovao uticajni list ''El Pueblo''. Ostala dela: romani ''Među pomorandžama'', ''Trska i glib'', ''Krovinjara'', ''Krv i arena'', ''Horda'', ''Mrtvi zapovedaju'', ''Katedrala'', ''Uljez'', ''Podrum'', ''Mare Nostrum'', ''Kolumbo''.

1872.
Rođen je vođa nacionalno-revolucionarnog pokreta u Makedoniji Goce Delčev, koga bugarska istoriografija smatra bugarskim nacionalnim junakom, a skopski izvori makedonskim. U Sofiji je izbačen iz vojne škole jer je širio socijalističke ideje, a potom zbog niskog rasta nije primljen na Vojnu akademiju u Beogradu. Dve godine bio je učitelj, a 1896. je s malom četom počeo borbu protiv Turaka. Zalagao se za federaciju balkanskih država. Poginuo je u borbi protiv Turaka u maju 1903, tri meseca pre izbijanja Ilindenskog ustanka, čiji je početak odlagao s pravom smatrajući da je preuranjen i slabo pripremljen.

1886.
Karl Benc (Benz) je ostvario revolucionarnu ideju ''kočije bez konja'', predstavljajući svetski novitet integrisanog dizajna motorizovane kočije, u kojoj su motor, nosači i prenos pogona kombinovani tako da čine zaokruženu celinu vozila.

1896.
Američki lekar Emil Grab (Emile Grubbe) prvi je upotrebio terapiju zračenjem u lečenju raka pluća, primenivši je u Čikagu na pacijentkinji Rouz Li (Rose Lee).

1899.
Umro je francuski slikar engleskog porekla Alfred Sisle (Sisley), jedan od osnivača impresionizma. Slikao je samo pejzaže, obično ulice pod snegom i prizore iz prirode u lirskom intimističkom maniru, s naglašenom notom životnog optimizma. Posebno ga je privlačilo slikanje reka, pri čemu je najviše istraživao svetlosne efekte.

1916.
Nemci su u Prvom svetskom ratu prvi put bombardovali Pariz iz cepelina.

1916.
Britanska armija je u Prvom svetskom ratu prvi put testirala tenkove u mestu Hetfild u Engleskoj.

1934.
Rođen je srpski pisac Branko Miljković, liričar snažnog intelektualnog pogleda na svet, opsednut dramom postojanja i njenim filozofskim aspektom. Počeo je da piše kao srednjoškolac i 1957. objavio je prvu zbirku pesama ''Uzalud je budim''. Nadahnuto je prevodio moderne ruske i francuske pesnike. Ostala dela: zbirke pesama ''Poreklo nade'', ''Vatra i ništa'', ''Krv koja svetli'', ''Pesme'', ''Smrću protiv smrti'' (s Blažom Šćepanovićem).



1941.
Umro je grčki general i državnik Joanis Metaksas, koji je kao premijer i ministar vojske 1936. raspustio parlament i uspostavio ličnu diktaturu. Učestvovao je u ratu protiv Turske 1897. i u balkanskim ratovima 1912. i 1913. U Drugom svetskom ratu u oktobru 1940. odbio je ultimatum Italije i organizovao odlučan otpor italijanskoj agresiji.

1942.
ŠSR, Velika Britanija i Iran ugovorili su u Drugom svetskom ratu da britansko-sovjetske snage napuste Iran šest meseci po okončanju rata protiv Sila osovine, a Teheran je dozvolio Moskvi i Londonu neograničenu upotrebu, kontrolu i održavanje svih komunikacija, aerodroma i pristaništa na iranskoj teritoriji.

1942.
Peru i Bolivija su potpisivanjem protokola u Rio de Žaneiru okončali rat započet 1941. zbog sporne pogranične teritorije između dveju zemalja u području amazonske džungle.

1949.
Velika Britanija je priznala Izrael.

1950.
Počela je prva serija pobuna u Johanesburgu, izazvanih rasističkom politikom vlade Južne Afrike.

1959.
Danski putnički brod ''Hans Hedtoft'' naleteo je pored obala Grenlanda na ledeni breg i potonuo, povukavši u smrt 95 ljudi.

1963.
Ulazak Velike Britanije u Evropsku ekonomsku zajednicu (sadašnja Evropska unija) vetom je sprečila Francuska.

1963.
Umro je američki pisac Robert Li Frost (Lee), četvorostruki dobitnik Pulicerove nagrade za poeziju, čije su najčešće teme ljudska usamljenost, prolaznost, istovetnost čoveka i prirode. Dela: zbirke pesama ''Dečakova volja'', ''Severno od Bostona'', ''Potok što teče na Zapad'', ''Sabrane pesme''.

1964.
Panama je uputila žalbu Organizaciji američkih država zbog agresije SAD, zahtevajući svoj suverenitet u zoni Panamskog kanala.

1989.
Posle sedam godina nesporazuma i međunarodne arbitraže, Izrael je vratio Egiptu grad Tabu na Crvenom moru. Taj grad Izrael je držao od rata 1967, u kojem je do nogu potukao Arape.

1994.
Austrijanka Ulrike Majer (Maier), dvostruka svetska prvakinja u smučanju, umrla je od povreda zadobijenih prilikom pada u takmičenju u spustu za Svetski kup.

1996.
Venecijanska operska kuća ''La Feniče'' nestala je u požaru, drugi put u 204 godine svoje istorije.

1999.
Kontakt grupa je pozvala Srbe i Šiptare da pristupe mirovnim pregovorima u francuskom zamku Rambuje u blizini Pariza.

2003.
Skupština Crne Gore usvojila je - dva dana posle parlamenta Srbije - Ustavnu povelju kojom je federalna država Savezna Republika Jugoslavija preobražena u znatno labaviju državnu zajednicu Srbija i Crna Gora.

2005.
Umro je izraelski pisac, satiričar, pisac scenarija i režiser Efraim Kišon (Ephraim Kishon), koji je u svojim kolumnama i filmovima prikazao antiherojske aspekte birokratizovane države, nezaposlenost i teške uslove života useljenika. Dela: ''Nije fer, Davide'', ''Još malo pa istina, ''Devica kroz ušicu igle'', ''Kita boli more'', ''Lisac u kokošinjcu'', ''Kod kuće je najgore'', ''Raj u najam'', ''Jabuka je svemu kriva'', ''Blago onom ko veruje''. Filmovi: ''Salah Šabati'', ''Blaumilhov kanal''.

2005.
Umro je srpski reditelj i scenarista Živorad Žika Mitrović, koji je pripadao generaciji sineasta koja je neposredno posle Drugog svetskog rata postavila temelje profesionalno organizovane filmske produkcije u Srbiji. Filmovi: ''Ešalon dr M'', ''Kapetan Leši'', ''Marš na Drinu'', ''Užička republika'', ''Mis Ston'', ''Signali nad gradom'', ''Solunski atentatori'', ''Nevesinjska puška'', ''Savamala'', ''Timočka buna''.

2006.
Umro je korejski umetnik Nam Džun Pajk, izumitelj video umetnosti 60-ih godina dvadesetog veka.

[Kathy]

Dogodilo se na današnji dan

Danas je ponedeljak, 29. januar, 29. dan 2007. Do kraja godine ima 336 dana.

1412.
Srpski despot Stefan Lazarević potpisao je zakon o rudarstvu - jedinstven po sadržini i opremi, čija je pravna i istorijska vrednost prelazila nacionalne granice - i deo statuta grada Novo Brdo, velikog rudarskog centra na Kosovu i Metohiji.

1635.
Osnovana je Francuska akademija.

1676.
Ruski car postao je Fjodor III Romanov, posle smrti oca Alekseja. Bio je na prestolu do 1682.
kad ga je nasledio polubrat Petar Veliki - ali su zemljom, jer je bio maloletan i bolešljiv, upravljali njegovi ujaci, bojari Miloslavski. Tokom njegove vladavine Rusija je učvrstila vlast na ogromnim novoosvojenim teritorijama u Povoložju, Sibiru i Ukrajini i omogućen je razvoj zanata, rudarstva i trgovine.

1688.
Rođen je švedski filozof i prirodnjak Emanuel Svedberj (Swedberg), poznat kao Emanuel Svedenborj (Swedenborg), autor mističko-teozofskog učenja o prirodi, posebno o ljudskoj prirodi. O njegovim vizijama pisao je Imanuel Kant (Immanuel) u spisu ''Snovi jednog duhovnika''. Ubrzo posle njegove smrti 1772. pojavila su se ''Društva svedenborjista'', iz kojih je nastala Crkva Novog Jerusalima. Dela: ''Opera philosophica et mineralia'', ''Arcana coelestica'', ''De nova Hierosolyma''.

1782.
Rođen je francuski kompozitor Danijel Fransoa Espri Ober (Daniel Francois Esprit Auber), autor opera u kojima se smenjuju govorne i pevačke deonice. Dela: opere ''Fra Diavolo'', ''Crni Domino'', ''Bludni sin'', ''Nema iz Portičija''.

1843.
Rođen je američki državnik Vilijam Mekinli (William McKinley), predsednik SAD od 1897. do 1901, koji je 1898. objavio rat Španiji da bi od nje preoteo Filipine, Portoriko, Guam i Kubu, započevši tako eru američkog imperijalizma. Zajedno sa evropskim silama, učestvovao je u gušenju prvog antikolonijalnog ustanka kineskog naroda od 1899. do 1901, poznatog kao ''Bokserski ustanak'', kako bi nametnuo režim slobodne trgovine i omogućio američkom kapitalu prodor u Kinu. Ubijen je 1901. u atentatu.

1856.
Ustanovljen je ''Viktorijin krst'', najviše britansko vojno odlikovanje.

1860.
Rođen je ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, čiji stil se odlikuje jednostavnošću, izvanrednim darom zapažanja i specifičnom atmosferom, bliskom impresionističkom postupku. Njegove drame i pojedine novele nemaju fabulu u klasičnom smislu, nego su najčešće psihološki izvanredno naslikane ispovesti o unutarnjim burama i sukobima. Pozorištu je otvorio nove puteve i sam stvorio novi dramski oblik ''lirsku dramu'' i izvršio ogroman uticaj na svetsku literaturu, posebno dramu. Dela: drame ''Galeb'', ''Tri sestre'', ''Ujka Vanja'', ''Višnjik'', novele i pripovetke ''Čovek u futroli'', ''Arhijerej'', ''Kuća na sprat'', ''Dušica'', ''Tri godine'', ''Ogrozd'', ''Paviljon broj 6'', ''Stepa'', ''Seljaci'', ''Činovnikova smrt'', ''U uvali'', zbirke humoreski ''Melpomenine bajke'', ''Šarene priče''.

1862.
Rođen je engleski kompozitor Frederik Dilijes (Frederick Delius), impresionista poznat po simfonijama (''Pariz - pesma velikog grada'', ''Brigg Fair''). Komponovao je i opere i koncerte, uključujući ''Misu života'', inspirisanu delom nemačkog filozofa Fridriha Ničea (Friedrić Nietzsće) ''Tako je govorio Zaratustra''.

1866.
Rođen je francuski pisac Romen Rolan (Romain Rolland), jedan od najvećih mistika francuske literature 20. veka, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1915. Bio je duboko zainteresovan i aktivno uključen u sva bitna socijalna, politička i duhovna zbivanja, uključujući ''aferu Drajfus'', fenomen komunizma, borbu protiv fašizma, nastojanja da bude postignut svetski mir. Dela: romani ''Žan Kristof'' (10 knjiga), ''Kola Brenjon'', 12 drama pod zajedničkim nazivom ''Pozorište revolucije'', romansirane biografije Ludviga van Betovena (Ludwig, Beethoven), Mikelanđela Buonarotija (Mićelangelo Buonarroti), Lava Tolstoja, Fridriha Hendla (Friedrić Haendel), Mahatme Gandija (Gandhi), antiratni spis ''Iznad meteža''.

1867.
Rođen je španski pisac i političar Visente Blasko Ibanjes (Vicente Blasco Ibanez), kojem je svetsku slavu doneo roman ''Četiri jahača apokalipse''. Celog života borio se za demokratiju i slobodu otadžbine, a kad je 1923. u Španiji zavedena diktatura stavio se na čelo borbe za demokratiju i napisao brošuru ''Razobličeni Alfonso XIII'', koja je odigrala ogromnu ulogu u rušenju monarhije. U mladosti je osnovao uticajni list ''El Pueblo''. Ostala dela: romani ''Među pomorandžama'', ''Trska i glib'', ''Krovinjara'', ''Krv i arena'', ''Horda'', ''Mrtvi zapovedaju'', ''Katedrala'', ''Uljez'', ''Podrum'', ''Mare Nostrum'', ''Kolumbo''.

1872.
Rođen je vođa nacionalno-revolucionarnog pokreta u Makedoniji Goce Delčev, koga bugarska istoriografija smatra bugarskim nacionalnim junakom, a skopski izvori makedonskim. U Sofiji je izbačen iz vojne škole jer je širio socijalističke ideje, a potom zbog niskog rasta nije primljen na Vojnu akademiju u Beogradu. Dve godine bio je učitelj, a 1896. je s malom četom počeo borbu protiv Turaka. Zalagao se za federaciju balkanskih država. Poginuo je u borbi protiv Turaka u maju 1903, tri meseca pre izbijanja Ilindenskog ustanka, čiji je početak odlagao s pravom smatrajući da je preuranjen i slabo pripremljen.

1886.
Karl Benc (Benz) je ostvario revolucionarnu ideju ''kočije bez konja'', predstavljajući svetski novitet integrisanog dizajna motorizovane kočije, u kojoj su motor, nosači i prenos pogona kombinovani tako da čine zaokruženu celinu vozila.

1896.
Američki lekar Emil Grab (Emile Grubbe) prvi je upotrebio terapiju zračenjem u lečenju raka pluća, primenivši je u Čikagu na pacijentkinji Rouz Li (Rose Lee).

1899.
Umro je francuski slikar engleskog porekla Alfred Sisle (Sisley), jedan od osnivača impresionizma. Slikao je samo pejzaže, obično ulice pod snegom i prizore iz prirode u lirskom intimističkom maniru, s naglašenom notom životnog optimizma. Posebno ga je privlačilo slikanje reka, pri čemu je najviše istraživao svetlosne efekte.

1916.
Nemci su u Prvom svetskom ratu prvi put bombardovali Pariz iz cepelina.

1916.
Britanska armija je u Prvom svetskom ratu prvi put testirala tenkove u mestu Hetfild u Engleskoj.

1934.
Rođen je srpski pisac Branko Miljković, liričar snažnog intelektualnog pogleda na svet, opsednut dramom postojanja i njenim filozofskim aspektom. Počeo je da piše kao srednjoškolac i 1957. objavi