Idvor

[ZOE]

Geografski položaj:

Idvor pripada grupi potamiških južnobanatskih naselja. Nalazi se u severozapadnom delu opštine i udaljen je 12 kilometara od Kovačice.
Selo je izgrađseno na dodirnoj zoni lesne terase i aluvijalne ravni Tamiša. Prostor lesne terase je oduvek pružao dobre uslove za uzgoj različitih vrsta ratarskih kultura, pre svega žita i industrijskog bilja, dok aluvijalna ravan sa svojom močvarnom, slatinskom i livadskom vegetacijom predstavlja mesto za lov, ribolov i uzgoj stoke.
Idvor se nalazi na tri kilometra udaljenosti od Tamiša. Zbog svog položaja izmešten je od glavnog magistralnog puta Beograd-Zrenjanin-Kikinda, ali je sa njime spojen novoizgrađenom saobraćajnom petljom.

Istorijat:

Idvor se kao malo selo pored Tamiša pominje još u XVII veku za vreme turske vladavine na ovim prostorima. Godine 1660. kaluđeri Pećke patrijaršije sakupljajući dobrovoljni prilog dolaze i do Idvora. Tada unose ime ovog banatskog naselja u spisak donatora, a kasnije i u svoju zahvalnicu.
Posle odlaska Turaka 1717. godine, prema Komskom popisu, Idvor je pripadao Pančevackom okrugu. U to vreme u naselju je bilo svega nekoliko kuća. Pojavom kuge u dva navrata (1732. i 1736.) stanovništvo sela je desetkovano, a preživeli su se tada preselili južno od prvobitnog mesta, zauzevši povoljniji položaj.
Starosedeoci i stanovništvo doseljeno kasnije izgradili su 1743. godine tipično pogranično naselje po austrougarskom sistemu. U centru sela nalazila se crkva, a oko njega prostor za vežbanje graničara.
Oko vežbališta se nalazila zgrada uprave, a prema periferiji naselja u kvartovima sa kvadratnim osnovama graničari su izgradili svoje porodične kuće. Ovakav tip gradnje sela omogućavao je brzu mobilizaciju ljudi u slučaju napada i lako prenošenje naređenja. Po završetku gradnje u selu je formiran odred od 240 konjanika. Zbog izvršavanja vojnih obaveza graničari su imali značajne privilegije: ličnu slobodu, pravo na veroispovest, pravo na školovanje svoje dece na maternjem jeziku, dobijali su određenu površinu obradive zemlje i pašnjaka, imali su pravo na pečenje rakije, lov i ribolov.
Obaveze graničara svodile su se na stalna dežurstva i vojne vežbe, čuvanje i čišćenje ličnog oružja, odazivanje na rad (kuluk) i po potrebi obavezno priključivanje regularnim vojnim jedinicama. Šezdesetih i sedamdesetih godina XVII veka Idvor je u dva navrata proširivan naseljavanjem graničarskih porodica.
Revolucionarne 1848. godine graničari dolaze u sukob sa jedinicama mađarskih revolucionara i tada Idvor biva spaljen. Nakon ukidanja granice vojnicima prestaju sve obaveze i oduzimaju im se ranije stečena prava, a ovdašnje područje pada pod vlast Ugarske monarhije.
Od 1872. godine Idvor, uz ostala mesta, biva priključen Torontalskoj županiji čije je sedište bilo u Velikom Bečkereku (današnjem Zrenjaninu). Podaci govore da je pocetkom XX veka Idvor imao 403 naseljene kuće u kojima je živelo 2177 žitelja.
Iako je Idvor malo selo, danas je poznat u celom svetu jer je u njemu 1854. godine rođen Mihajlo Pupin, naučnik svetskog glasa.

Stanovništvo:

Prema podacima iz 2002. godine Idvor je imao 1198 stanovnika. U nacionalnoj strukturi preovladava srpsko stanovništvo (96%), a zatim slede Romi, Slovaci i Albanci.

Crkva

Crkva

Muzej posvećen Mihajlu Pupinu

Kuća Mihajla Pupina

Rodna kuća Mihajla Pupina

Dom Mihajla Pupina

Reka Tamiš

Detalj sa polja u okolini Idvora

Spomenik na mestu prvog idvorskog naselja osnovanog 1690.

Stara fotografija ulice u kojoj se i danas nalazi rodna kuća Mihajla Pupina
(prva s leva)