[_baba_]

Kapije gradske, Novosadske
iz knjige "Egzoticna Vojvodina"

Prema propisima o slobodnim carskim gradovima, od 1.februara 1748. godine, od dana svoje elibertacije, Novi Sad je bio u obavezi da oko cele varosi podigne bedem. Novosadjani su svesno prekrsili carsku naredbu smatrajuci da jednoj slobodnoj varosi ne prilici da se opasuje zidinama i zato su odlucili da na prilazima gradu podignu samo kapije. Nekad bilo, sad se pripoveda, Novi Sad je imao 5 kapija:Futosku, Pirosku, Temerinsku, Kisacku i Varadinsku.
Gradske kapije nisu zidane nego su bile predstavljene sistemom rampi koje su nocu bile spustane i vezivane debelim lancima. Kljuc od katanca na lancu cuvao je onaj koji je te godine drzao kapiju pod zakupom. Carina je placana samo prilikom ulaska u grad i to prema broju zapreznih kola i tezini tovara. Placanja su bili oslobodjeni jedino zitelji Novog Sada i Petrovaradina koji su se u grad vracali sa svojih njiva.
Ispred svake kapije, osim one na Dunavu, bio je podignut spomenik svetom Djordju, zastitniku Novog Sada, sa nadstresnicom. Kod tog "shtaciona" dezurao je policajac u civilu i kontrolisao ko ulazi u grad i ko iz njega izlazi. Najveci sumnjivci su bili oni koji bi u gradu prespavali samo jednu noc.
U velikom bombardovanju Novog Sada juna 1849. godine, razruseno je svih 5 kapija. Umesto njih su postavljene maltarnice- male zidane budice kiosci takoreci, sa grbom Novog Sada. One su sluzile za naplacivanje trosarine.
Od nekadasnjih novosadskih kapija ostale su samo uspomene i price o njima. Jedini materijalni dokaz da su one nekad zaista i postojale, jeste Beogradska kapija u podnozju Petrovaradinske tvrdjave kroz koju morate proci ako u Novi Sad dolazite sa petrovaradinske strane.